Źródło 1. Arystoteles, Polityka

„Otóż demokracją nazywa się w pierwszym rzędzie ten ustrój, w którym najzupełniej przeprowadzona została zasada równości. Równość zaś według podstawowego prawa takiej demokracji wyraża się w tym, że czy to biedni, czy bogaci, to niczym nie górują jedni nad drugimi, ani też nie skupiają jednostronnie całej władzy, lecz są sobie równi. Bo jeśli, jak niektórzy przyjmują, wolność i równość znajdują się głównie w ustroju demokratycznym, to będzie to faktem przede wszystkim wówczas, gdy wszyscy mieć będą możliwie równy udział w kierowania państwem. Ponieważ zaś lud ma większość, a o wszystkim rozstrzyga uchwała większości, więc taka forma ustroju jest bezsprzecznie demokracją.”
Arystoteles, Polityka, tłum. L. Piotrowicz, Warszawa 2004, s. 113

Źródło 2. Tukidydes, Mowa pogrzebowa Peryklesa na cześć pierwszych ofiar wojny peloponeskiej
„Nasz ustrój polityczny nie jest naśladownictwem obcych praw, a my sami raczej jesteśmy wzorem dla innych niż inni dla nas. Nazywa się ten ustrój demokracją, ponieważ opiera się na większości obywateli, a nie na mniejszości. W sporach prywatnych każdy obywatel jest równy w obliczu prawa; jeśli zaś chodzi o znaczenie, to jednostkę ceni się nie ze względu na jej przynależność do pewnej grupy, lecz ze względu na talent osobisty, jakim się wyróżnia; nikomu też, kto jest zdolny służyć ojczyźnie, ubóstwo albo nieznane pochodzenie nie przeszkadza w osiągnięciu zaszczytów. W naszym życiu państwowym kierujemy się zasadą wolności. W życiu prywatnym nie wglądamy z podejrzliwą ciekawością w zachowanie się naszych współobywateli, nie odnosimy się z niechęcią do sąsiada, jeśli się zajmuje tym, co mu sprawia przyjemność, i nie rzucamy w jego stronę owych pogardliwych spojrzeń, które wprawdzie nie wyrządzają szkody, ale ranią. Kierując się wyrozumiałością w życiu prywatnym, szanujemy prawa w życiu publicznym; jesteśmy posłuszni każdoczesnej władzy i prawom, zwłaszcza tym niepisanym, które bronią pokrzywdzonych i których przekroczenie przynosi powszechną hańbę.”
Tukidydes, Wojna peloponeska, tłum. K. Kumaniecki, Warszawa 2003, s. 105
Źródło 3. Przedstawienie szyku hoplitów w sztuce greckiej

Grób Peryklesa, Elisa Triolo, CC BY-SA 2.0 1.

1. Porównaj Źródło 1 i Źródło 2. Czy podobnie określają one istotę demokracji w świecie greckim? Jakie wartości uznają za najbardziej istotne dla funkcjonowania demokracji?
2. Korzystając z wiedzy zdobytej na lekcji wymień instytucje i rozwiązania prawne, które miały pomóc Ateńczykom w zachowaniu systemu demokratycznego.
3. Źródło 3 przedstawia falangę, czyli szyk hoplitów. Zastanów się, czy sposób prowadzenia wojen i taktyka wojenna w starożytnej Grecji mogła sprzyjać rozwojowi demokracji, a jeśli tak, to dlaczego?
4. Na podstawie wiedzy z lekcji oraz Źródła 1 i Źródła 2 wyjaśnij, jaką rolę pełnił w Atenach sąd skorupkowy i w jaki sposób miał on służyć obronie demokracji. Zastanów się, czy wartości, o których mówi Źródło 1 i Źródło 2 są nadal potrzebne i aktualne w dzisiejszych systemach politycznych.