Źródła i interpretację
Akt komendacji
Oddawaniu się pod opiekę innej osoby towarzyszyło spisywanie aktu komendacji.

O tym, który oddaje się pod władzą innego.
Dostojne mu tanu ( temu a temu) ja zaś ( ten a ten). Ponieważ wszystkim jest doskonale znane, że nie posiadam niczego, co pozwoliłoby mi wyżywić się i oddać, dlatego też zwróciłem się do waszej łaskawości i postanowiłem, że powinienem się oddać i powierzyć waszej opiece. Dokonałem też tego na następujących warunkach: winni ście mnie wspierać i wspomagać tak wyżywieniem, jak odzieżą, abym mógł stosownie służyć wam i być pożytecznym, a dopóki będę żył, winienem wam służbę i posłuszeństwo na prawach wolnego człowieka, i nie jestem w mocy za żywota mego uwolnić się z pod waszej władzy i opieki, lecz aż do śmierci winienem pozostawać pod waszą władzą i ochroną. Stąd ułożono się, że gdyby jeden z nas naruszył tę umowę, (taką A taką) sumę solidów ¹zapłaci.
¹ Solid- złota moneta o wadze 4,55 g Vita od początku czwartego wieku w Cesarstwie Rzymskim, używana do 9 wieku w państwach germańskich.
Drugiej stronie, sama zaś umowa Niechaj pozostaje trwale w mocy. W związku z tym powinni sporządzić między sobą i potwierdzić 2 jednobrzmiące dokumenty; tak też uczynili.
Daniny przynależne panującym pobierano w różnych formach. Ilustracja pochodząca z Księgi kar Sancho 4 króla krajów iberyjskich przedstawia opłacenie podatków produktami naturalnymi. Manuskrypt Hiszpania 13 wiek.
AKT PREKARYJNY
Nadanie ziemi chłopu oddające mu się pod opiekę feudała nosiło nazwę aktu prekaryjnego.
Panu zawsze mojemu (takiemu a takiemu zamknąć). Gdy z dnia na dzień cierpiałem nędzę i daremnie szukałem wszędzie pracy dla zarobku, wówczas Wróciłem się do dobroci waszej łaskawości, abyście okazali pomoc przed oddaniem i naprawie prekaryjne w ziemi do uprawy w miejscowości waszej, która nazywa się tak (tak a tak zamknąć) na co też zgadzając się, wasza łaskawość prośbie mail zadośćuczynić miła i raczyła oddać mi, jako to prosiłem, naprawię prekaryjny w ziemię w wymienionych miejscowości za (tyle a tyle zamknąć) modium. Dlatego też w moim akcie prekaryjny uroczyście Przyrzekam nigdy w żadnym czasie z powodu tych ziem nie okazać wam jakiegokolwiek sprzeciwu ani też uczynić jakiegoś uszczerbku.[...] Dziesięciny zaś, ciężary lub podarki, jak to w zwyczaju u klonów, przyrzekłem uiszczać corocznie. Gdybym zaś, niepomny na wszystkie przyrzeczenia wyrażone w wyżej w tym akcie prekaryjny, usiłował jest łamać w najmniejszym przez swoją obecność, przysięgam na Boga i królestwo pana naszego najsławniejsze go (takiego a takiego zamknąć) króla, będziecie mieć pełne prawo wypędzić mnie ze wspomnianych ziemi i rozporządzić się nimi na nowo według twojego prawa, jak być powinno.
Modus pauza miara objętości substancji sypkich. W czasach Karolingów 1 Modus był równy 21 l.
Colon pauza początkowo wolny dzierżawca od końca 4 wieku przypisany do ziemi, którą uprawiał.
Teksty źródłowe do nauki historii nr4: wczesne średniowiecze, opracował. Włodarczyk, Warszawa 1960
Pytania:
1. Wyjaśnij, do czego zobowiązywały się strony podpisujące akty komendacji i prekaryjne.
2. Porównaj warunki, na jakich zawierano umowy poświadczane tymi dokumentami