Po rozpadzie imperium Czyngis-chana w I poł. XIV wieku państwa mongolskie zaczęły stopniowo upadać, jednocześnie malały wpływy tatarskie na ziemiach ruskich;
Z czasem wzrosła potęga Księstwa Moskiewskiego prowadzącego ekspansję na terenach należących do dawnej Rusi Kijowskiej;
W 1328 roku Księstwo Moskiewskie zawarło unię z Wielkim Księstwem Włodzimierskim, w wyniku sojuszu powstało Wielkie Księstwo Moskiewskie;
W 1380 roku państwo moskiewskie ostatecznie zrzuciło mongolskie jarzmo. Wielki książę Dymitr Doński rozgromił wojska Złotej Ordy w bitwie na Kulikowym Polu;
Dzięki olbrzymiemu zwycięstwu, jakiego dokonał Dymitr Doński księstwo moskiewskie prowadziło dalszą ekspansję oraz powiększało swoje terytorium;
Z czasem państwo moskiewskie opanowało kolejne niezależne państwa ruskie;
Iwan Kalita rozpoczął proces "jednoczenia" ziem ruskich, bardzo często, pod tym hasłem kryły się jednak krwawe podboje ziem, księstw oraz miast. Tak było choćby z Nowogrodem Wielkim i Pskowem, których mieszkańcy wycinani byli w pień. Przyłączano Jarosław, Rostów, Twer, a z początkiem XVI wieku także Psków, Smoleńsk oraz Riazań. W ten sposób powstało duże, jednolite kulturowo i etnicznie państwo;
W wyniku zawarcia małżeństwa Iwana III Srogiego z bizantyjską księżniczką Zoe Paleolog wielki książę moskiewski rozpoczął szerzenie teorii o "Moskwie jako Trzecim Rzymie", mariaż doprowadził do wzmocnienia pozycji dynastii Rurykowiczów, a Iwan III Srogi ogłosił się prawowitym i jedynym spadkobiercą imperium;
W czasie panowania Iwana III Srogiego Wielkie Księstwo Moskiewskie określiło się sukcesorem Bizancjum - jedynego prawosławnego, niepodległego państwa na świecie. Ponadto, Moskwa jako swój symbol przyjęła z Bizancjum dwugłowego orła oraz wprowadziła bizantyjski ceremoniał dwors;i.
To wówczas narodziła się "Rosja". Nazwę tę przyjęto, jako określenia Rusi z języka greckiego. Nazwa i nazewnictwo tym bardziej podkreślało zwierzchność oraz dominację Moskwy nad resztą ruskich ziem;
Iwan IV Groźny jako pierwszy rosyjski władca przyjął tytuł cara, nawiązując w ten sposób do tradycji Bizancjum. Moskwa - niegdyś stolica małego księstwa - stała się najważniejszym ośrodkiem politycznym całej Rusi.