Wymień skutki społeczne wojny trzydziestoletniej. Skorzystaj z tekstu źródłowego i innych informacji.

"Niemcy leżały odłogiem. Liczba ludności spadła z 21 do około 13 milionów. Śmierć poniosło od jednej trzeciej do połowy mieszkańców. Całe miasta - jak Magdeburg - legły w ruinach. Całe okręgi zostały pozbawione ludzi, bydła, zapasów żywności. Handel całkowicie zamarł. Trwający przez całe pokolenie okres łupiestwa, głodu, chorób, i społecznego zamętu doprowadził do tak wielkiego zniszczenia, że książęta musieli przywrócić pańszczyznę, ograniczyć swobody miast i unicestwić wszelki postęp, jaki się dokonał w minionym stuleciu. Jurność hiszpańskich, szwedzkich, włoskich, chorwackich, flamandzkich i francuskich żołnierzy spowodowała zmianę składu rasowego ludności. Kultura niemiecka została poddana takim cierpieniom, że sztuka i literatura przeszły teraz całkowicie pod wpływy zagranicznej mody - zwłaszcza przychodzącej z Francji.