Reformy w Rosji w XVIII w.:

Reformy Piotra I

Car utworzył armię poborową, w skład której weszli dożywotnio wcieleni rekruci,
utworzył flotę wojenną,
założył państwowe manufaktury produkujące broń,
zlikwidował Dumę Bojarską,
powołał Senat Rządzący, który był organem kolegialnym - zajmował się kontrolowaniem urzędników oraz przygotowywaniem
projektów ustaw, był sadem najwyższym;
utworzył nowoczesne ministerstwa zwane kolegiami,
zlikwidował samorządy terenowe,
stworzył scentralizowaną administrację – podzielił kraj na gubernie, na czele których stali gubernatorzy podlegający carowi,
cała szlachta została zmuszona do wybrania jednej z trzech dróg kariery: urzędniczej, wojskowej lub duchownej,
urzędy administracyjne zostały podzielone na czternaście stopni, zhierarchizowane i podporządkowane carowi,
car zlikwidował patriarchat moskiewski i stał się najwyższym zwierzchnikiem Cerkwi prawosławnej,
- w 1721 r. Piotr I przyjął tytuł imperatora Wszechrosji,
- przeniósł stolicę do Petersburga,
- wprowadził nowy, uproszczony wzór pisma (grażdankę), który zastąpił cyrylicę,
- otworzył liczne szkoły wojskowe, inżynieryjne, medyczne oraz prawnicze,
- wspierał rozwój manufaktur i handlu.

Reformy Katarzyny II Wielkiej

Ambicją Katarzyny II było uczynienie z Rosji państwa stojącego na czele monarchii oświeconych Europy.
Caryca wprowadziła pensje dla duchowieństwa, które podporządkowała państwu,
szlachta uzyskała samorząd oraz monopol na obejmowanie wyższych stopni wojskowych i urzędniczych,
władczyni zwiększyła liczbę guberni zmniejszając ich powierzchnię,
przekształciła Kozaków zaporoskich w chłopów pańszczyźnianych,
Monarchini nie żałowała środków na opłacenie znanych osobistości, które ją wychwalały - wśród nich znaleźli się m.in. Denis Diderot oraz Wolter.
Wprowadziła w państwie rosyjskim reformy na wzór absolutyzmu oświeconego. Przyczyniła się m.in. do reformy oświaty, zakładając szkoły ludowe.

Reformy przeprowadzone w Prusach w XVIII wieku:

Fryderyk Wilhelm I:

reformy wojskowe, m.in. wprowadzenie powszechnej służby wojskowej, stworzenie armii narodowej, utworzenie korpusu kadetów dla młodzieży szlacheckiej
reformy gospodarcze: dążenie do samowystarczalności państwa, powstanie manufaktur produkujących na potrzeby wojska, wprowadzenie przepisów przeciw zbytkowi (zakaz sprowadzania towarów luksusowych), zachęcanie do osiedlania się przybyszy z zagranicy, zmniejszenie wydatków na dwór, kulturę, nauki
reformy społeczne: wprowadzenie tolerancji religijnej
reformy administracyjne: ograniczenie pensji urzędników, podział kraju na kantony, centralizacja administracji

Fryderyk II Wielki:

reformy wojskowe: rozbudowa armii, wprowadzenie nowoczesnego uzbrojenia
reformy gospodarcze: wprowadzenie zasad merkantylizm, organizacja robót publicznych (budowa dróg, kanałów, magazynów na zboże), rozwój osadnictwa, zniesienie poddaństwa osobistego chłopów, rozwój rolnictwa
reformy administracyjne: ujednolicenie prawa, złagodzenie kar (zakaz tortur), wprowadzenie powszechnego obowiązku szkolnego, zakładanie szkół realnych kształcących umiejętności praktyczne

Fryderyk Wilhelm II:

Reformy przeprowadzone w Austrii w XVIII wieku:

Maria Teresa:

przeprowadzono reformę administracji państwowej - centralizacja (sejmy w poszczególnych prowincjach straciły swe uprawnienia, a wszystkie decyzje miały być podejmowane przez centralne organy państwa)
wprowadzenie modelu biurokratycznego
reforma szkolnictwa - szkoły wyższe zostały podporządkowane ścisłej kontroli władz państwowych, a nauczyciele stali się de facto urzędnikami państwowymi. Kładziono nacisk na kształcenie fachowców
reforma prawa - opracowanie ujednoliconego kodeksy karnego - Constitutio Cirminalis Theresiana
początek ingerencji w sprawy Kościoła, zakazano np. instytucjom kościelnym przekazywać pieniędzy za granicę
rozbudowaną armię utrzymywaną ze stałych podatków

Józef II:

zreformował system sądowniczy - wprowadził jednolitą, zhierarchizowaną organizację sądową z wykwalifikowanym aparatem sędziowskim
podzielono kraj na gubernie, którymi administrowali gubernatorzy, starostowie krajowi lub namiestnicy
poprawiono położenie chłopów - niesiono poddaństwo
rozbudowano aparat urzędniczy i policyjny
wprowadzono nowoczesny kodeks karny - Józefinę
w gospodarce wprowadzono system merkantylizmu
nakazano rozbudowę sieci szkół elementarnych
polityka józefinizmu - cesarz dążył do przekształcenia Kościoła w cześć aparatu państwowego, sekularyzacja zakonów, a następnie skasowanie wszystkich zakonów niezajmujących się szkolnictwem lub opieką nad chorymi