Wykonaj polecenia na podstawie tekstu źródłowego oraz informacji z podręcznika.

Władzę ustawodawczą król sprawował wespół z sejmem. [...] Królowi przysługiwało prawo inicjatywy ustawodawczej i sankcji uchwał sejmowych, „moderowania” ich przez ostateczną redakcję przed publikacją oraz ich interpretacji. Konstytucje sejmowe były ogłaszane w imieniu króla z zaznaczeniem, że są wydane za zgodą sejmu. Samodzielnym ustawodawcą pozostał król w stosunku do miast królewskich, Żydów, chłopów z królewszczyzn itd. [...] Miał wyłączne prawo mianowania urzędników, ograniczone co do ziemskich urzędów sądowych uprzednim wysunięciem kandydatów przez sejmiki. Największe znaczenie miało królewskie prawo nominacji na urzędy senatorskie [...]. Król wykonywał sądownictwo dyscyplinarne nad urzędnikami, ale mógł karać tylko grzywną. Nie mógł natomiast król urzędnika usunąć, chyba [że] w razie popełnienia zbrodni.
Król był naczelnym wodzem, w praktyce silnie ograniczonym przez władzę hetmanów, kierował też polityką zagraniczną. Oddawanie znacznej części królewszczyzn w dożywocie i kontrola sejmu nad wydatkami skarbowymi ograniczały możliwość dysponowania przez króla zasobami finansowymi państwa. Najbardziej ograniczona była władza sądowa króla od utworzenia w 1578 r. Trybunału Koronnego. Król uczestniczył tylko w sądach sejmowych, nie miał już prawa amnestii ani łaski.

Źródło: J. Bardach, B. Leśnodorski, M. Pietrzak, Historia ustroju i prawa polskiego, Warszawa 1994, s. 214.

A. Zapisz znak „X” w rubrykach obok kompetencji króla lub sejmu walnego, które przysługiwały im od czasu utworzenia Trybunału Koronnego.
- uchwalanie i ogłaszanie konstytucji sejmowych,
- obsadzanie urzędów,
- wypowiadanie wojny i zawieranie sojuszów,
- nakładanie podatków
- akceptowanie projektów ustaw,
- ułaskawianie i ogłaszanie amnestii,
- nominowanie senatorów,
- przewodniczenie sądom sejmowym,
- zwoływanie pospolitego ruszenia,
- kontrolowanie wydatków skarbowych,
- wnoszenie projektów ustaw
B. Podkreśl fragment przytoczonego tekstu źródłowego zawierający informacje o dziedzinach, w których władza króla była całkowicie samodzielna.
C. Porównaj kompetencje króla i sejmu. Rozstrzygnij, kto miał przewagę w systemie ustrojowym Rzeczypospolitej. Uzasadnij swoją odpowiedź.