Dowódcy przełomu XVI i XVII w.:

- Stanisław Żółkiewski

tłumił powstanie kozackie Semena Nalewajki
walczył z Tatarami i mołdawskim hospodarem Michałem Walecznym
w 1601 roku bronił Inflant przed Szwedami
w 1610 roku pod Kłuszynem rozgromił sześciokrotnie liczniejsze wojska rosyjsko-szwedzkie, idące na odsiecz obleganego przez Polaków Smoleńska

- Jan Karol Chodkiewicz

tłumił powstanie Kozaków Nalewajki
brał udział w wyprawie Jana Zamoyskiego do Mołdawii i na Wołoszczyznę
w 1601 roku u boku hetmana Krzysztofa Radziwiłła walczył ze Szwedami pod Kokenhausen
w 1602 roku został głównodowodzącym wojsk polskich w Inflantach. Zdobył Dorpat i rozbił Szwedów pod Białym Kamieniem
w 1605 roku rozgromił pod Kircholmem wielokrotnie liczniejsze wojska szwedzkiego króla Karola Sudermańskiego
w latach 1609-1618 brał udział w wojnie polsko-rosyjskiej wielokrotnie stając pod murami Moskwy
w 1620 roku, po śmierci hetmana Żółkiewskiego pod Cecorą, został głównodowodzącym wojsk Rzeczpospolitej. Pod Chocimiem stawił czoła 100 tysięcznym wojskom tureckim na czele z sułtanem Osmanem II

- Stanisław Koniecpolski

w 1624 roku pod Martynowem rozbił w puch tatarskie zagony
tłumił kozackie powstania
w 1627 roku pod Tczewem osaczył szwedzkiego króla Gustawa Adolfa, który ciężko ranny z trudem wycofał się z pola bitwy
w 1629 roku ponownie gromił szwedzkiego monarchę w bitwie pod Trzcianą
w kolejnych latach kontynuował walki z Kozakami i Tatarami
w 1644 roku rozgromił pod Ochmatowem oddziały Tuhaj-beja odnosząc największe polskie zwycięstwo nad Tatarami w XVII wieku

- Stefan Czarniecki

wojował w bitwie pod Chocimiem z Turkami, Martynowem z Tatarami i walkach pod Smoleńskiem z Rosjanami
odznaczył się w zwycięskiej bitwie z Tatarami pod Ochmatowem w 1644 roku
bił się z Kozakami pod Beresteczkiem, pod Batohem cudem uniknął śmierci w czasie rzezi dokonanej przez Kozaków na wziętych w niewolę polskich żołnierzach
w 1655 roku przez trzy tygodnie bronił Krakowa przed Szwedami, później rozpoczął przeciwko nim legendarną „wojnę szarpaną”
rozgromił Szwedów w bitwie pod Warką w 1656 roku, a dwa lata później wypierając wroga z Rzeczpospolitej wyruszył na czele swych wojsk do Danii. Wydarzenie to po dziś dzień upamiętnia fragment Mazurka Dąbrowskiego
po zakończeniu potopu Czarnecki bronił Rzeczpospolitej przed najazdem rosyjskim. W 1660 roku rozbił Moskali pod Połonką
w kolejnych latach krwawo tłumił kozackie rozruchy na Ukrainie

Jan Sobieski

wojaczkę rozpoczął od walk z Kozakami w czasie powstania Chmielnickiego, w rzezi pod Batohem stracił brata, walczył w bitwie pod Ochmatowem z połączonymi wojskami rosyjsko-kozackimi w 1655 roku
w czasie potopu szwedzkiego przeszedł na stronę wroga. Do obozu króla Jana Kazimierza powrócił w 1656 roku. Walczył ze Szwedami, a później z rokoszanami Lubomirskiego w bitwie pod Mątwami w 1666 roku
w 1667 roku rozgromił Tatarów pod Podhajcami i otrzymał urząd hetmana wielkiego koronnego
w 1673 roku Sobieski zadał pod Chocimiem druzgocącą klęskę wielkiej armii tureckiej. Chocimska wiktoria zbiegła się w czasie ze śmiercią króla Michała Korybuta i zapewniła hetmanowi polską koronę
jako król w 1683 roku poprowadził polskie wojska na odsiecz Wiednia. Legendarna szarża husarii z wiedeńskich wzgórz przesądziła o klęsce tureckich wojsk wezyra Kara Mustafy

- Stanisław Jabłonowski

karierę wojskową zaczął od walk z Kozakami i Rosjanami w 1655 roku
w czasie potopu szwedzkiego walczył pod komendą Stefana Czarneckiego, później z Tatarami i Turkami pod dowództwem Jana Sobieskiego
w 1673 roku poprowadził szarżę polskiej husarii pod Chocimiem, a w 1674 blokował garnizon turecki w Kamieńcu Podolskim
w bitwie pod Wiedniem w 1683 roku dowodził prawym skrzydłem wojsk polskich
dowodził także częścią armii pod Parkanami
w kolejnych latach brał udział we wszystkich walkach z Turkami i Tatarami. Oblegał Kamieniec Podolski
w 1695 roku wziął udział w rozgromieniu ostatniego tatarskiego najazdu na Rzeczpospolitą w bitwie pod Lwowem

Wybór najlepszego i najgorszego dowódcy to zadanie indywidualne.