Jagiellonowie - gałąź Giedyminowiczów, dynastia królewska zapoczątkowana przez Władysława II Jagiełłę. Panowali: na Litwie w latach 1377-1401 i 1440-1572, w Polsce 1386-1572, na Węgrzech w latach 1440-1444 i 1490-1526, w Czechach w latach 1471-1526.

Nazwa dynastii pochodzi od imienia Jagiełło (Jogaila), które nosił założyciel dynastii, Władysław II Jagiełło, wielki książę Litwy i Polski. Jego przodkowie sprawowali rządy na Litwie od XIII w. Jagiełło objął rządy w Polsce na podstawie układu polsko-litewskiego w Krewie (14 VIII 1385 r.), po poślubieniu Jadwigi Andegaweńskiej (1386 r.), prawnuczki Władysława I Łokietka.

Okoliczności małżeństwa Jadwigi Andegaweńskiej z Władysławem Jagiełłą

Po ostatnim królu z dynastii Piastów, Kazimierzu Wielkim, i jego bratanku Ludwiku Węgierskim na tronie polskim zasiadła córka Ludwika, Jadwiga Andegaweńska. Została wydana za mąż za wielkiego księcia Litwy – Jagiełłę, który na chrzcie w Krakowie przyjął imię Władysław.

Jagiełło stał się założycielem dynastii, rządzącej Polską przez prawie 200 lat. Dzięki małżeństwom dynastia była powiązana z wieloma rodami panującymi w Europie pomiędzy XIV a XVI w.

Jagiellonowie obdarzyli szlachtę przywilejami jednocześnie ograniczając prawa mieszczan i chłopów, co ukształtowało w państwie polsko-litewskim tzw. demokrację szlachecką.

Największą potęgą Jagiellonowie cieszyli się pod koniec XV i na początku XVI stulecia. Panowali wówczas w Królestwie Polskim połączonym z Wielkim Księstwem Litewskim, w Królestwie Czeskim i w Królestwie Węgierskim. Należeli do najpotężniejszych rodzin monarszych w Europie, a ich czasy były okresem świetności politycznej, kulturalnej i gospodarczej dawnej Polski.

Protoplaści dynastii Jagiellonów – Jadwiga i Jagiełło