Uniwersał cesarza Fryderyka I Barbarossy z I X 1157 r.

Gdy moc Boża, od której pochodzi każda władza na niebie i na ziemi, nam, pomazańcowi Jego, powierzyła rządy w królestwie i cesarstwie i orężowi cesarskiemu poruczyła czuwanie nad pokojem kościołów, z największym bólem serca musimy się użalić Waszej Miłości, ze od głowy św. Kościoła, na którym Chrystus wycisnął piętno pokoju i miłości, zdają się wychodzić przyczyny niesnasek, posiew złego i jad zarazy. Od których, jak bardzo się obawiamy, może doznać skalania, nie daj Boże, cale ciało Kościoła, może rozpaść się jedność i powstać rozdział [scisma] miedzy władzą państwową a kapłańską [inter regnum et sacerdotium, tj. między cesarstwem a papiestwem). Kiedy bowiem niedawno bawiliśmy na dworze w Bisuncium [Besancon) i z należną troskliwością radziliśmy nad godnością [de honorc] cesarstwa i dobrem kościołów, przybyli legaci apostolscy, mówiąc, ze takie poselstwo przynoszą naszemu majestatowi, z jakiego godność cesarstwa niemałe może osiagnąć pomnożenie. Gdy pierwszego dnia ich pobytu ze czcią ich przyjęliśmy, a drugiego, jak jest zwyczajem, do wysłuchania ich poselstwa z książętami naszymi zasiedliśmy, oni, jakby duchem nieprawości przejęci, z niesłychaną pycha, z zuchwałą wzgarda, z przeklętą wyniosłością nadętego serca przedstawili nam swe poselstwo spisane w liście apostolskim, którego treść jest taka: ze mamy sobie przypomnieć, iż pan papież udzielił nam odznaki cesarskiej korony, i wcale by nie żałował, gdyby jeszcze większe "beneficia" nasza Wysokość z rak jego otrzymała. Takie to było owo poselstwo ojcowskiej słodyczy, która winna czuwać nad jednością Kościoła i cesarstwa, która węzłem pokoju ma łączyć oboje, która do zgody i posłuszeństwa nakłaniać umysły wiernych. Zaprawdę, do głosu tego bezczelnego i pozbawionego wszelkiej prawdy nie tylko majestat cesarski powziął należytą odrazę, ale i wszyscy książęta, którzy byli obecni, takim zawrzeli oburzeniem i gniewem, ze bez wątpienia byliby tych dwóch niegodziwych księży skazali na karę śmierci, gdyby temu nie była zapobiegła nasza obecność. A ponieważ wiele podobnych listów u nich znaleziono oraz czystych kart zaopatrzonych pieczęciami, mających być stosownie do ich uznania wypełnionymi, za pomocą których, jak było dotąd ich zwyczajem, usiłowali rozszerzyć zarodki jadu swej niegodziwości, obnażyć ołtarze, wynieść naczynia z domów Bożych i wygrzebać krzyże, - aby nie dać im możności dalszego działania, kazaliśmy im droga, która przybyli, powrócić do Miasta (Rzymu]. Gdy przez wybór książąt królestwo i cesarstwo od samego Boga jest nam dane, który przez mękę Chrystusa, Syna Swego, dwom mieczom niezbędnym do rządzenia świat poddał, i gdy Piotr apostoł tak nas uczył: "Boga się bójcie a króla czcicie", - każdy, kto powiada, żeśmy korone cesarska jako "beneficium" przyjęli od pana papieża, sprzeciwia się Boskim postanowieniom i nauce Piotra, i winien będzie kłamstwa. [Wzywa wreszcie cesarz wszystkich, aby go wspomagali w walce o wolność kościołów, pogrążonych już długo w niewoli, oraz o godność cesarstwa, trwającego od założenia Miasta i ustanowienia religii chrześcijańskiej w nie zmniejszonej chwale aż po te czasy.]

Papież Innocenty lll o stosunku papiestwa do cesarstwa. Bulla z 1198 r.

Podobnie jak Bóg, Stwórca wszechświata uczynił na firmamencie niebieskim dwa wielkie światła: światło większe, aby rządziło dniem, i światło mniejsze, aby rządziło nocą, tak dla umocnienia powszechnego Kościoła, który nazywają królestwem niebieskim, ustanowił dwie wielkie godności, większa, aby jako dniami rządziła duszami, i mniejsza, która by jako nocą rządziła ciałami: to są powaga papieska i władza królewska. A jak księżyc bierze światło swoje od słońca, ponieważ ustępuje mu pod względem wielkości, jakości, położenia i skutków działania, podobnie władza królewska od powagi papieskiej bierze blask dostojeństwa. I im bardziej tkwi w blasku promieni słońca, tym mniejsze posiada światło, a im więcej oddala się od oblicza słonecznego, tym więcej zyskuje na jasności.

Na podstawie przedstawionych tekstów oceń postawy cytowanych władców lub papieży w sprawie prymatu papieży nad cesarzem (papocezaryzm ) lub przeciwnie (cezaropapizm).