Okoliczności powstania Cesarstwa Rzymskiego:

W 44 r.p.n.e. został zamordowany Juliusz Cezar. Jego wieloletni okres dyktatury zakończył się. Władzę po nim przejęli Oktawian, Marek Lepidus oraz Marek Antoniusz, którzy w 43 r.p.n.e. zawiązali II triumwirat. Podzielili się władzą i ziemiami imperium oraz zadeklarowali przywrócenie porządku w kraju.
Swoje rządy rozpoczęli od wydania listów proskrypcyjnych, które pozbawiały praw ok. 3 tys. senatorów oraz 2 tys. ekwitów. W 42 r.p.n.e. triumwirowie wyruszyli z wyprawą do Macedonii, aby ukarać zabójców Cezara. Stoczyli bitwę pod Filippi, gdzie pokonali wojska prowadzone przez Brutusa i Kasjusza.
Wkrótce triumwirowie zaczęli rywalizować. Najostrzejsza walka rozgorzała pomiędzy budującym swój autorytet w Rzymie Oktawianem oraz przebywającym w Egipcie Markiem Antoniuszem, który związał się z Kleopatrą tamtejszą królową.
Do ostatecznego starcia doszło w bitwie pod Akcjum w 31 r.p.n.e. Zwycięstwo odniosły wojska Oktawiana. Antoniusz i Kleopatra zdołali uciec do Egiptu, lecz w obawie przed zbliżającymi się wojskami rzymskimi popełnili samobójstwo. Tym samym Oktawian stał jedynym władca imperium.
W 27 r.p.n.e. Oktawian ogłosił w senacie, że zrzeka się wszystkich swoich nadzwyczajnych uprawnień i chce przywrócić republikę. Był to zabieg polityczny służący przekonaniu senatu, że Oktawian dąży do przywrócenia republiki. Zgodnie z wcześniejszym planem Oktawian został poproszony przez senatorów, aby stanął na czele państwa. Wówczas przyjął przydomek "August" i został ogłoszony princepsem - czyli pierwszym spośród obywateli. Odtąd formalnie władzę w państwie sprawował cesarz oraz senat. Oktawian August w swoich rządach sprawiał pozory utrzymania zasad republikańskich.