Przeczytaj tekst i wykonaj polecenia.
Fragment wiersza Naprzód pracą (1872 r.) autorstwa Karola Świdzińskiego*

Nie daj się upoić pieśni!
Bo choć z pieśni często chwała,
Nieraz pieśnią człowiek prześni
Chwilę, w której drugi działa.
Nie eolskich tobie tonów,
Nie błyskawic, nie szwadronów,
I nie orlich tobie lotów,
I nie szabel i nie grotów,
Ale pracy tobie trzeba!
Duszy chleba, myśli chleba!
Więc nad księgą zwieszaj głowy,
Bo tam napój silny, zdrowy. [...]
Cóżeś szablą wyrąbała?
Kilka szczerbów w dziejów pleśni!
Cóżeś lutnią wypłakała?
Miljon tonów co świat prześni!
Oj! nie szablą i nie tonem
Tobie walczyć hufcu młody!
Ale z czołem pochylonem
Nad mądrości ślęczyć kartą,
Sercem przeczuć prąd właściwy

I z prastarej ojców niwy
To ukochać, czem żyć warto! [...]
Więc nam dzisiaj inne drogi.
Im nieszczęsnym się zdawało,
Że krew przelać, ot i dosyć!
I że można cud wyprosić
Zwrotką pieśni... Oj! za mało!
Nie z tej cegły gmach powstaje [...]
A więc, moja braci młoda!
Nie do szabli, nie do pieśni:
Czasu szkoda, trudu szkoda!
Szabla pryśnie, pieśń się prześni.
Ty na inne licz zdobycze,
Na zdobycze, które trwają,
Które chleb rodzinie dają.
Choć – nie głośne, nie zwodnicze. [...]
Hej! do cyrkla, hej! do kielni,
I do wagi i do pługa!
A choć praca ciężka, długa,
Ale wyjdziem my z niej dzielni.
Zbiór poetów polskich XIX w., oprac. P. Hertz, ks. 3, Warszawa 1962.

* Karol Świdziński (1841–1877) – uczestniczył w powstaniu styczniowym, był dowódcą jednego z oddziałów;
następnie przebywał na emigracji; w okresie wojny prusko-francuskiej (1870–1871) służył w siłach zbrojnych
Francji oraz w oddziałach Komuny Paryskiej; później utrzymywał kontakty z kręgami I Międzynarodówki
(Międzynarodowego Stowarzyszenia Robotników).

A. Scharakteryzuj system wartości, którymi zapewne kierował się Karol Świdziński, gdy decydował się wziąć udział w powstaniu styczniowym oraz walczyć w siłach Komuny Paryskiej.