Pracuj z tekstem źródłowym i uzupełnij tabelkę.
[ ...] Cztery fale Demokratyzacji współczesnego świata
Demokratyzacja w w świecie nowoczesnym dokonywała się w kilku epokach, nazywanych przez Samuela Huntingtona falami demokratyzacji. Pierwsza, długa fala zmian budujacych demokrację zaczęła się w XVIII w. wraz z narodzinami państwa konstytucyjnego i skończyła się po I wojnie świata w latach 1918-1920 w Europie. W tym stuleciu uksztaltowały się podstawowe instytucje liberalno-dermokratyczne: pluralizm polityczny, konstytucjonalim, prawa wyborcze, ale jeszcze z cenzusami ograniczającymi ich równość i powszechność. W 1922 r. na świecie było 26 państw Demokratycznych. Lata 1922-1945 to totalitarne cofnięcie postępów demokracji. W 1942 r. tylko 11 państw można było uznać za Demokratyczne. Był to szczytowy punkt totalitarnego regresu. Druga fala Demokratyzacji trwała krótko: od 1945 do 1960 r. Po zwycięstwie aliantów nad koalicją totalitarną Niemiec, Włoch i Japonii dokonała się Demokratyzacja tych właśnie państw i niektórych państw od nich uzależnionych. Dekolonizacja wielu krajów Afryki i Azji umożliwiła, przynajmniej przejściowo, Demokratyzację wielu nowych niepodległych państw. W rezultacie drugiej fali liczba państw Demokratycznych w roku 1962 wzrosła do 39 i był do punkt szczytowy Demokratycznego postępu. Państwa o modelu radzieckim pozostały nadal totalitarne mimo częściowej destalinizacji w latach 1954-1957. Kolejny regres to przełom lat sześćdziesiątych i siedemdziesiątych: autorytarne dyktatury powstały w Grecji, Korei Południowej, Nigerii, na Filipinach, wielu państwach Ameryki Łacińskiej. W rezultacie w 1973 r. liczba państw Demokratycznych spadła z 39 do 29. Trzecia fala Demokratyzacji rozpoczęła się w 1974 r. wraz z upadkiem autorytarnych dyktatur w Grecji i Portugalii. W 1975 r., Po śmierci generala Franco zaczynający się demokratyzacja Hiszpanii. W końcu lat siedemdziesiątych zaczęła się dekada dekada Demokratyzacji w Ameryce Łacińskiej: Ekwador, Peru, Brazylia, Boliwia, Argentyna, Urugwaj, Gwatemala, Salwador, Honduras, Panama i w pewnym stopniu Meksyk kolejno demokratyzowały stosunki polityczne. W połowie lat osiemdziesiątych fala Demokratyzacji dotarła do Azji, przyniosła częściowe sukcesy na Filipinach, w Korei Południowej, na Tajwanie, ale została powstrzymana w Chinach i w Birmie. W Republice Południowej Afryki zaczęlo się liberalizowanie państwa, ale bez ostatecznego przełomu i demokracja nadal nie został wprowadzona na ustroju autorytarnego i rasistowskiego. Turcja, po krótkim okresie dyktatury powróciła do demokracji. Łącznie w ciągu 15 lat (od 1974 r. Do 1989 r.) 25 państw zwróciło się ku demokracji i w końcu okresu blisko 50 państw świata było państwami Demokratycznymi. Czynnikiem, który sprzyjał Demokratyzacji w latach 1975-1989, był kryzys legitymizacii państw autorytarnych. Rządy wojskowe, nie powstrzymały, bowiem korupcji i nie odniosły sukcesów gospodarczych, które miałyby być podstawą prawa do rządzenia. Z drugiei strony dokonał się pewien postęp gospodarczy w tych państwach; osiągnęły one średni poziom rozwoju gospodarczego, co sprzyja przechodzeniu do demokracji politycznej. Blisko 2/3 udanych Demokratyzacji w państwach niekomunistycznych miało miejsce właśnie w krajach o średnim poziomie gospodarczym. Ruchy na rzecz demokratyzacji również były kierowane przez miejska klasę Srednią, która powstała jako efekt rozwoju gospodarczego [...] Dodatkowy czynnikiem demokratyzującym świat byla siła atrakcyjnych przykładów demokracji liberalnych Zachodu, a glównie Ameryki północnej i Europy Zachodniej (tzw. efekt demonstracji - gdy widzi się, że coś dobrze działa w innym kraju, to pragnie to się mieć u siebie). Pomoc materialna i zachęty moralne zachodnich demokracji wobec elit opozycyjnych w stosunku do autorytaryzmu również ulatwiały start do demokracji Te czynniki były również obecne w Europie Wschodniej i Šrodkowiej, ale instutucjonalna siła systemów komunistycznych opózniła start do demokratyzacji. Po 1980 w Polsce wydawało się, że cały ten region może wkrótce przystąpić do demokracyzacji, ale stan wojenny był odpowiedzią autorytarnych elit, które zamroziły falę demokratyzacji. Wskrzesił ją remont Michaiła Gorbaczowa w ZSRR po 1985 roku (jawność i przebudowa). Ostateczny upadek systemu komunistycznych rozpoczął się dopiero w 1989 r. Następnie rozpoczęła się globalna fala demokratyzacji, przy wsparciu Związku Radzieckiego i wchodzących w jego skład krajów Europy Środkowo-Wschodniej. Opóżnienie czwartej fali i fakt, że demokratyzacja w tym regionie nie rozpoczęła się na na początku lat osiemdziesiątych w ramach trzeciej fali, można tłumaczyć działaniem kilku czynników. po pierwsze systemy komunistyczne w krajach były bardziej totalne niż państwa autorytarne w krajach o gospodarce rynkowej. Charakteryzowała się nie tylko twardą monocentryczną władzą polityczną jednej partii, ale także i tym, że partia ta władała całym państwem, a państwo było właścicielem i bezpośrednim zarządcą całej gospodarki.Efekt tego splotu władzy i własności wytworzył drugą przyczynę opóznienia fali demokratyzacyjnej; w państwach komunistycznych nie było w miejskich klas średnich, nowej generacji przedsiębiorców i zarządców osobiście zainteresowanych połączeniem rynkowej gospodarki i liberalnej demokracji. Nie było więc tych grup, które w Ameryce Łacińskiej i w Azji były naturalnym przywódcą trzeciej fali demokratyzacyjnej, ponieważ własność państwa uniemożliwiła powstanie tej klasy społecznej. Rolę przywodców w państwach komunistycznych odegrali krytyczni i myślowo niezależni intelektualiści pozostający w opozycji wobec partyjnego państwa. Dysyndenci i demokratyczna opozycja to byli głownie intelektualiści, na ogół nieliczni i osamotnieni w społeczenstwie. Nigdzie(poza Polską lat 1980-1981) w tym regionie nie udałó się doprowadzić do współpracy opozycyjnej inteligencji i robotników we wspólnym dążeniu do demokracji. Czwarta fala demokratyzacji w wiekszości państw rządzących przez partie komunistyczne dopiero się zaczyna. Czy się rozszerzy i czy zakończy śie stabilną formą liberalnej demokratyzacji, jeszcze nie można przewidzieć. Aby lepiej zrozumieć wydarzenia czwartej fali, warto spojrzeć na stada zmian, które się już dokonały, i na to , co wynika z doświadczeń drugiej i trzeciej fali W. Lamentowicz, Współczesna Parność, Warszawa 1996, s. 119-122
Pierwsza fala (czas trwania, cechy charakterystyczne) regres ((czas trwania, cechy charakterystyczne)druga fala (czas trwania, cechy charakterystyczne)regres (czas trwania, cechy charakterystyczne) trzecia fala (czas trwania, cechy charakterystyczne) regres (czas trwania, cechy charakterystyczne) czwarta fala (czas trwania, cechy charakterystyczne)