Władca

Sukcesy

Porażki

Władysław Jagiełło

Podczas tzw. wielkiej wojny z Krzyżakami doprowadził do rozgromienia potęgi zakonu. Jagiełło wydał wiele przywilejów szlacheckich, aby zapewnić swoim synom następstwo tronu. Przyczynił się do odnowienia podupadłej Akademii Krakowskiej, opiekował się nauką i sztuką, został pochowany w katedrze na Wawelu.

Zwycięstwo pod Grunwaldem nie przyniosło monarsze oczekiwanych korzyści. Polakom nie udało się zdobyć Malborka. Potęga państwa krzyżackiego została co prawda złamana, ale w dalszym ciągu pozostawało ono niebezpiecznym wrogiem młodego, polsko-litewskiego państwa. Ponadto próba rozstrzygnięcia polsko-krzyżackiego sporu na soborze w Konstancji (wystąpienie Pawła Włodkowica) - zakończyła się brakiem porozumienia jego uczestników.

Kazimierz Jagiellończyk

Okres panowania Kazimierza Jagiellończyka jest nazywany złotą jesienią polskiego średniowiecza, ponieważ w XV stuleciu nastąpił w Polsce intensywny rozwój kultury, nauki i sztuki. Z inicjatywy króla oraz krakowskiego biskupa Zbigniewa Oleśnickiego na polskich ziemiach powstawały liczne dzieła sztuki oraz architektury w stylu gotyckim. Ponadto rozwijało się późnogotyckie rzeźbiarstwo - rzeźbami oraz płaskorzeźbami ozdabiano świątynie, grobowce oraz nagrobki. Dzięki odnowieniu Akademii Krakowskiej w 1400 roku w najstarszej polskiej uczelni wyższej z powodzeniem rozwijały się nauki humanistyczne oraz ścisłe. Z czasem Akademia Krakowska zyskiwała coraz większą sławę, do stolicy Królestwa Polskiego zaczęli przybywać żacy z Czech, Węgier oraz innych europejskich państw.

Pokonanie zakonu krzyżackiego w długotrwałej wojnie trzynastoletniej miało dla Królestwa Polskiego olbrzymie znaczenie zarówno polityczne jak i gospodarcze. Po 158 latach Polska odzyskała Pomorze Gdańskie wraz z Gdańskiem, ziemię chełmińską, michałowską oraz Warmię. Ziemie te zwano odtąd Prusami Królewskimi. Odzyskano ponadto Elbląg, Toruń oraz Malbork. Prusy Zakonne stały się polskim lennem. Dzięki zwycięstwu nad Krzyżakami Królestwo Polskie uzyskało dostęp do najważniejszej w tej części Europy arterii komunikacyjnej, jaką był Bałtyk. W ten sposób można było prowadzić eksport na skalę masową z państwami Europy Zachodniej. Pomorze Gdańskie - zwane "polskim oknem na świat" odegrało kluczową rolę w rozwoju polskiego handlu a także gospodarki, której podstawą aż do czasów zaborów stało się eksportowanie z Gdańska oraz pozostałych nadmorskich portów zboża, miodu, chmielu, drewna, skór czy mięsa na Zachód. Ożywione kontakty handlowe powodowały bogacenie się polskich miast. Najbogatsze porty krzyżackie mieszczące się na Pomorzu Gdańskim, zostały przez zakon utracone, dlatego też konfiskata tej prowincji była dla Krzyżaków najboleśniejsza. Ponadto, ostateczne złamanie potęgi ekonomicznej Państwa Zakonu Krzyżackiego zakończyło okres trwałego zagrożenia niepodległości Królestwa Polskiego i Litwy.

Wydanie przywileju cerekwicko-nieszawskiego (1454 r.), który ograniczył władzę królewską i uzależnił władcę od szlachty.