Porównaj ocenę funkcjonowania sejmu wyrażoną przez jedną z postaci dramatu (źródło 1.) z opinią historyka (źródło 2.).

Źródło 1. Wypowiedź Starosty – jednej z postaci dramatu „Powrót posła”.
Alboż źle było dotąd? a nasi przodkowie Nie mieliż to rozumu i oleju w głowie? Byliśmy potężnymi pod ich ustawami. Tak to Polak szczęśliwie żył pod Augustami! Co to za dwory, jakie trybunały huczne, Co za paradne sejmy, jakie wojsko juczne! […] Przedtem bez żadnych intryg, bez najmniejszej zdrady Jeden poseł mógł wstrzymać sejmowe obrady, Jeden ojczyzny całej trzymał w ręku wagę, Powiedział: „nie pozwalam”, i uciekł na Pragę Cóż mu kto zrobił: jeszcze, że taki przedni wniosek Miał promocje i dostał czasem kilka wiosek.
Źródło: J.U. Niemcewicz, Powrót posła, Wrocław 1961, s. 46.

Źródło 2. Opinia historyka
Za czasów Augusta III dokonał się ostateczny rozkład państwa. […] Zanikła wszelka dyscyplina społeczna. […] Wolność oznacza[ła] w istocie samowolę zasadzającą się na prawie do sprzeciwu, na niepodporządkowaniu się woli większości, czy jakimkolwiek nakazom interesu zbiorowości. […] Główną przyczynę zrywania sejmów stanowiły rozgrywki w łonie magnaterii. […] Charakterystyczne jednak, iż magnaci, którzy zazwyczaj byli inspiratorami zerwania sejmu, uczestniczyli w pracach przedsejmowych do końca, by stworzyć wrażenie, że troszczą się o sprawy państwa […]. Nierzadko też poseł, który zrywał sejm, opłacany był przez obce […] dwory [które] stały na straży anarchii polskiej. Tłumy […] powolnej każdemu życzeniu magnata szlachty-gołoty nadawały ton życiu publicznemu kraju.
Źródło: J. Maciszewski, Szlachta polska i jej państwo, Warszawa 1986, s. 275–279.