Pogląd [...] na konfederację barską znajduje się dotąd w stanie płynnym. Czy stanowiła ona [...] objaw dawnego ducha rokoszowego, czy też pierwsze ogniwo w łańcuchu walk o niepodległość? Czy obstawała przy złotej wolności, czy sięgała po wolność nowoczesną, zgodną z wymaganiami życia państwowego? Tchnęła ślepym konserwatyzmem czy zmierzała do śmiałych reform? Hołdowała fanatyzmowi i klerykalizmowi1 czy czerpała z natchnień „oświeconej” filozofii XVIII wieku? Najogólniej biorąc, pomogła Polsce czy zaszkodziła?
I w związku z tym, co sądzić o katastrofie pierwszego rozbioru − czy Rzeczpospolita, pochłonięta wojną domową, poddawała mu się bez walki, [...] czy przeciwnie, właśnie owa czteroletnia szarpanina była obroną całości i niepodległości? [...]
Bar nie był najlepszą szkołą polityki narodowej: ci sami ludzie lepiej by pogłębili swój pogląd na rząd i nierząd, gdyby zasiedli na rok jeden w [...] korpusach kadetów, niż gdy spędzili cztery lata w obozach. Nie był też dobrą szkołą czynu, skoro prowadził swych żołnierzy od klęski do klęski, a swych polityków od błędu do błędu, aż skończył w zupełnej depresji duchowej. Natomiast jeżeli chodzi o rozwój naszego poczucia i uświadomienia narodowego, to wychowawczy wpływ Baru był wysoce dodatni, jakkolwiek jednostronny. „Polska zostanie Polską” [...] – słowa, które do białej pasji doprowadziły rosyjskiego prokonsula, lecz które pozostałyby dyplomatyczną formułką bez głębszego sensu, gdyby na różnych pobojowiskach nad Wartą, Wisłą, Dunajcem, Dniestrem, Bugiem i Niemnem tysiące prostaczków nie stwierdzały swą krwią tej samej tezy: że Polska zostanie Polską. To znaczyło wówczas, że nie zamieni się w Rosję.
1 Klerykalizm – dążenie do podporządkowania duchowieństwu oraz Kościołowi życia społecznego,
politycznego i kulturalnego w kraju.

Oceń prawdziwość podanego zdania i napisz prawda lub fałsz i uzasadnij wybór.
Konfederacja barska była przejawem ducha rokoszowego i próbą i obrony dominującej pozycji szlachty w państwie?