Pod zaborami

Zapoznaj się z tekstami źródłowymi i wykonaj polecenia.

Tekst A
Manifest Towarzystwa Demokratycznego Polskiego, 1836 r.
Zbrodnia na Polsce dokonana przerwała tylko byt polityczny kraju, nie zniszczyła życia narodu. Nieustannie od czasu konfederacji barskiej o niepodległość usiłowania, potoki krwi po tylu świata stronach za nią przelane, obecne tułactwo nasze, sama nawet wściekła morderców Polski zaciętość i powszechne ludów współczucie nieomylne przenoszą świadectwa, że naród polski żyje, że jest pewny przyszłości swojej. Polska czuje w sobie niezgasłe siły, jej wskrzeszenia żądają ludy, lękają się ciemiężcy: więc to, co nosi na sobie tak wielkie powszechności znamię, fałszem być nie może.
Źródło: Wielka Emigracja, [w:] Teksty źródłowe do nauki historii w szkole,
z. 31, oprac. M. Żychowski, Warszawa 1962, s. 34.

Tekst B
Adres najpoddanniejszy mieszkańców miasta Warszawy do cara Aleksandra II, 1876 r.
Najjaśniejszy Panie.
Wypowiedziane przez Waszą Cesarską Mość słowa w Moskwie znalazły odgłosy w sercach naszych i my, Polacy, łączymy się szczerze z uczuciami przywiązania do tronu [...]. Należąc do wielkiej rodziny narodów słowiańskich, na równi z naszymi współplemiennikami otoczym Ciebie Najjaśniejszy Panie oddaniem się Tobie zupełnym dla osiągnięcia wielkich celów, jakie zamierzyłeś. Taki szczery wyraz uczuć Waszej Cesarskiej Mości podobnych, śmiemy
u stóp Tronu Twego złożyć. [...]
Źródło: Królestwo Polskie po powstaniu styczniowym, [w:] Teksty źródłowe do nauki historii w szkole,
z. 44a, oprac. H. Brodowska, Warszawa 1961, s. 35–36.

Tekst C
„Dziennik Poznański”, 1866 r.
Jakkolwiek organizacja polityczna jest rzeczą ważną [...], to przecież z drugiej strony najpożyteczniejszym wypełnieniem życia narodowego, którego instytucje polityczne stanowią tylko jakoby kadry, są prace organiczne w sensie narodowym, podniesienie oświaty ludowej, stowarzyszenia handlowe i finansowe, naprawa dobrobytu krajowego. [...] Instytucje tego rodzaju są treścią życia narodowego, są jakoby jego ciałem, którego organizacja polityczna jest jakoby tylko ubiorem.
Źródło: Poznańskie, Pomorze, Warmia i Mazury w latach 1864–1914, [w:] Teksty źródłowe do nauki historii
w szkole, z. 41, oprac. W. Jakóbczyk, J. Wiśniewski, Warszawa 1960, s. 3.

Rozpoznaj postawy społeczeństwa polskiego wobec zaborców w XIX w. zaprezentowane w poszczególnych tekstach źródłowych. Następnie zapisz obok ich nazw litery odpowiadające właściwym fragmentom.
lojalizm – …………… praca organiczna – …………… nurt insurekcyjny –