Rosja

Prusy

Austria

Polska

Nowy car Rosji - Piotr I, wstępując w na tron w 1689 roku postawił sobie dwa główne cele: umocnienie własnej władzy i stworzenie silnego, nowoczesnego państwa, zorganizowanego na wzór najpotężniejszych mocarstw europejskich. Obu celom służyła - reforma armii, która opierała się od tej pory na regularnym poborze oraz dożywotniej służbie wojskowej. Wojsko otrzymało nowoczesne uzbrojenie, nowe kadry oficerskie kształcono w utworzonych przez cara szkołach wojskowych. Ponadto Piotr I stworzył silną flotę, budując ją od podstaw. Władca dbał o rozwój szkolnictwa - zakładał szkoły oraz pierwsze w kraju muzea. Z inicjatywy władcy utworzono Akademię Nauk oraz Akademię Morską.

Reformy przeprowadzane przez cara zmieniły zasady zarządzania państwem. Rosję podzielono na gubernie. Cała szlachta została zobowiązana do służenia państwu i władcy w administracji, dyplomacji oraz wojsku. Władca, pragnąc upodobnić Rosjan do mieszkańców Europy Zachodniej rozkazał bojarom obciąć brodę, zalecił noszenie peruk oraz europejskich strojów. W 1721 roku Piotr I przyjął tytuł imperatora (cesarza) Wszechrosji, sprawował władzę w myśl sformułowanej przez siebie zasady: "Władca rosyjski jest monarchą samowładnym i nikomu na świecie nie zdaje sprawy ze sych czynów".

XVIII - wieczne Prusy nazwano państwem militarnym, ponieważ w połowie tego wieku, armia pruska liczyła ok. 150 tys. żołnierzy, co stanowiło aż 5% ówczesnej ludności kraju (w innych państwach Europy armie w tym czasie liczyły ok. 1% populacji danego kraju). W czasach panowania Fryderyka Wilhelma I z dynastii Hohenzollernów Królestwo Prus stało się europejską potęgą militarną. Władca Prus, zwany przez swych współczesnych potocznie "królem-kapralem" jako jeden z pierwszych monarchów zaczął nosić na stałe mundur wojskowy. Oczkiem w głowie Fryderyka Wilhelma I była królewska gwardia złożona z żołnierzy wyróżniających się wysokim wzrostem, dyscypliną, szacunkiem dla przełożonych oraz silnym orężem. Armia pruska była rekrutowana według tzw. systemu kantonalnego. Każdy oddział otrzymywał swój okręg (kanton), z którego pochodzili żołnierze. Służba wojskowa była obowiązkiem chłopów i mieszczan, korpus oficerski wywodził się ze szlachty. Liczebność armii nieustannie rosła. Była to w tym czasie trzecia pod względem liczebności armia europejska (po austriackiej i rosyjskiej). Służba w pruskiej armii nie należała do najlżejszych, kary cielesne miały za zadanie wyrobić w żołnierzach ślepe posłuszeństwo wobec oficerów. Z czasem, model armii pruskiej stał się powszechny w całej ówczesnej Europie.

Gdy władzę w Austrii objęła Maria Teresa, dostrzegła ona liczne problemy nękające jej państwo i wiedziała o konieczności przeprowadzenia reform w celu ustabilizowania sytuacji w kraju. Podobnie jak Fryderyk II - scentralizowała władzę. Było to konieczne, gdyż Cesarstwo Austriackie zamieszkane było przez wiele grup etnicznych, a różnice między nimi mogłyby doprowadzić do jego upadku. By do tego nie dopuścić cesarzowa starała się znosić przejawy odrębności poszczególnych części kraju. Utworzyła Radę Państwa, która miała pomóc jej w zarządzaniu krajem. W Cesarstwie powstały również różnego rodzaju instytucje centralne zajmujące się polityką wewnętrzną, zagraniczną, wojskowością oraz skarbem państwa. Kolejne zmiany w administracji wprowadził syn cesarzowej Marii Teresy - Józef II Habsburg, rozdzielając administrację lokalną od sądownictwa.

W XVIII w. Polska była państwem osłabionym, w którego wewnętrzne sprawy ingerowały państwa sąsiednie.

Ingerencje mocarstw ościennych w wewnętrzne problemy Rzeczypospolitej w XVIII wieku:

1716 r., konflikt pomiędzy polską szlachtą a Augustem II Sasem - ingerencja Rosji - car Piotr I stał się na prośbę szlachty, która zawiązała antykrólewską konfederację w Tarnogrodzie, mediatorem w jej sporze z królem.
1717 r., "sejm niemy" - ingerencja Rosji - Rosja stała się gwarantem postanowień podjętych na sejmie.
1732 r., traktat "trzech czarnych orłów" - zwany również traktatem Loewenwolda był niebezpieczny dla Polski, został zawarty przez najbliższych sąsiadów Rzeczypospolitej - Austrię, Prusy i Rosję. Powodował jeszcze większą ingerencję