Anna Krawczyk Antropologia Johna Locke'a
(AKAPIT 1) Współczesna Locke'owi Anglia była państwem prawie jednorodnym narodowo, zintegrowanym wewnętrznie oraz - jak na ówczesne warunki – zamożnym. Były to zatem pomyślne warunki, w których również system polityczny powinien odznaczać się stabilnością. Tymczasem siedemnastowieczną Anglię cechowała duża niestabilność systemu państwowego, która w znacznej mierze była wynikiem najpierw niezdolności rodziny Stuartów, a później także reżimu republikańskiego, do współpracy z większością narodu politycznego. Był to więc okres licznych przesieleń, walk politycznych, które w efekcic doprowadziły do wojny domowej. Na tle konfliktów politycznych rozwijała się zacięta debata ideologiczna między rojalistami, którzy wskazywali na boskie uprawnienia monarchy, a zwolennikami silnej pozycji parlamentu, kosztem osłabienia roli monarchy. John Locke stał się aktywnym uczestnikiem tej ideologicznej walki, ostro występując przeciwko apologetom dworu. [...]
(AKAPIT 2) Dojrzała postawa polityczna Locke'a w znacznej mierze ukształtowała się w efekcie sporu, jaki zaistniał między filozofem a sir Robertem Filmerem, autorem dzieła Patriarcha, czyli obrona władzy naturalnej królów przeciw nienaturalnej wolności ludu. U podstaw politycznej doktryny Filmera, którą umieścić należy wyraźnie w nurcie rojalistycznym, leży założenie, że kluczem do wyjaśnienia wszelkich zjawisk społecznych jest w stosunku do rodzaju ludzkiego – władza ojcowska. Filmer w swoim dziele dowodzi, że wszelka naturalna władza należy do monarchy, a stosunki międzyludzkie dane są jedynie jako rezultat istnienia i funkcjonowania władzy. Lud zatem z natury nie posiada żadnej mocy. We współczesnej Locke'owi Anglii „filmeryzm" stał się prawie oficjalną doktryną monarchii i jako taki wspierany był autorytetem Kościoła i władzy państwowej. Jakiekolwiek publiczne ataki wymierzone w tę doktrynę były zabronione, postrzegane nieomal na równi ze zdradą stanu. Dlatego też radykalna antyabsolutystyczna rozprawa Locke'a, uzasadniająca opór stawiany monarsze, czyli Dwa traktaty o rządzie, opublikowana została - podobnie jak niektóre inne jego prace - anonimowo. [...]
(AKAPIT 3) Koncepcja ludzkiej egzystencji, jaką opisuje Locke, oparta jest na gruncie teologicznym. Wszyscy ludzie są dziełem Boga, tworem „jednego, wszechmogącego i nieskończenie mądrego Stwórcy". Bóg posiada naturalne uprawnienie do człowieka, „do swego stworzenia". W dosłownym znaczeniu ludzie są po prostu własnością Boga, są od niego nieustannie zależni. Skoro życie człowieka należy do Boga, to żadna jednostka nie może go sobie odebrać, nie posiada także zdolności do unicestwienia innej istoty podległej jej panowaniu. Ludzie mogą istnieć zatem tak długo, jak długo pozwoli na to Bóg. Ponadto każdy człowiek zobowiązany jest przez Stwórcę do zachowania samego siebie, a także, o ile nie będzie to stać w sprzeczności z samozachowaniem, do dbałości o zachowanie gatunku.
(AKAPIT 4) Harmonia stworzonego przez omnipotentnego Boga świata opiera się na rygorystycznej hierarchii istnień. Począwszy od samego Boga, a skończywszy na najniższych istotach, wszelkie tunki posiadają właściwe sobie zaszeregowanie. W hierarchii tej człowiek zajmuje miejsce między aniołami a zwierzętami. Tym, co „wywyższa człowieka ponad pozostałe istoty czujące i daje mu nad nimi przewagę i panowanie" jest - jak twierdzi Locke - rozum. Filozof obala panujący powszechnie pogląd, iż istnieją pewne zasady wiedzy przejęte przez całą ludzkość, czyli idee wrodzone umysłowi ludzkiemu, zarówno logiczne, jak religijne czy moralne. Locke twierdzi, że gdyby zasady moralne rzeczywiście były wrodzone w umysł ludzki, to byłyby oczywiste dla umysłów najsłabiej rozwiniętych, tymczasem nie są oczywiste dla dzieci, analfabetów czy dzikich. Według Locke'a żadne reguły moralne nie są ani „wypisane w sercach" czy ,odciśnięte w duszach", ani „wszczepione".


Na podstawie: Anna Krawczyk, Hobbes i Locke - dwoiste oblicze liberalizmu, Warszawa 2011.

Zadanie 1
Jakie czynniki, według autora,korzystnie wpływają na stabilność systemu politycznego państwa? Uzasadnij związek pomiędzy wymienionymi czynnikami a stabilnością.

Czynniki wpływające na stabilność systemu politycznego:
-
-
-

Uzasadnienie:
-
-
-