Polskie Państwo Podziemne – tajne struktury państwa polskiego, istniejące w czasie II wojny światowej, podlegające Rządowi RP na uchodźstwie. Określenie to po raz pierwszy w okupowanym kraju pojawiło się na łamach Biuletynu Informacyjnego w dniu 13 stycznia 1944 r.

Struktura organizacyjna Polskiego Państwa Podziemnego

Pion wojskowy:

Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej
Naczelny Wódz
Dowódca Armii Krajowej
Kierownictwo Walki Podziemnej
Kierownictwo Dywersji
Oddział VI Biuro Informacji i Propagandy
Oddział VII Finansów i Kontroli
Zastępca dowódcy i szef sztabu
Zastępca szefa sztabu ds. organizacyjnych
Oddział I Organizacyjny
Zastępca szefa sztabu – szef operacyjny
Oddział III Operacyjny
Wydział Broni
Biuro Inspekcji
Oddział II Informacyjno-Wywiadowczy
Zastępca szefa sztabu ds. dowodzenia i łączności
Oddział V Łączności
Oddział V – O Łączności Operacyjnej
Oddział V – K Łączności Konspiracyjnej
Wojskowy szef komunikacji
Szefostwo Biur Wojskowych
Zastępca szefa sztabu ds. kwatermistrzowskich
Oddział IV Kwatermistrzowski
Szefostwo Służb
Inspektorat Wojskowej Służby Ochrony Powstania
Oddział Produkcji Konspiracyjnej
- Naczelnymi zadaniami pionu wojskowego (Armia Krajowa) była rozbudowa militarna, która miała dać Polakom możliwość walki o suwerenność i niepodległość kraju po zakończeniu wojny. Pion wojskowy był także łącznikiem między okupowaną Polską a Rządem na uchodźstwie, chronił pion cywilny i zapewniał bezpieczeństwo jego pracownikom.

Dowódcy Polskich Sił Zbrojnych na Kraj (Komendanci Armii Krajowej)

- Komendant AK podlegał Naczelnemu Wodzowi Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie oraz był w zależności politycznej od Delegata Rządu.

Funkcję tę pełnili kolejno:

Michał Tokarzewski - Karaszewicz
Kazimierz Sosnkowski
Stefan "Grot" Rowecki
Tadeusz "Bór" Komorowski
Leopold Okulicki "Niedźwiadek"

Pion cywilny:

Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej
Premier
Krajowa Rada Ministrów
Komitet ds. Kraju
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych
Placówki łączności dyplomatycznej
Delegat Rządu RP na Kraj (wicepremier)
Departament Prezydialny (Biuro Prezydialne)
Departament Spraw Wewnętrznych
Departament Informacji i Dokumentacji
Departament Oświaty i Kultury
Departament Pracy i Opieki Społecznej
Departament Rolnictwa
Departament Skarbu
Departament Przemysłu i Handlu
Departament Poczt i Telegrafów
Departament Komunikacji
Departament Robót Publicznych i Odbudowy
Departament Sprawiedliwości
Sekcja (Departament) Spraw Zagranicznych
Komitet Ekonomiczny
Krajowa Rada Odbudowy
Biuro Narodowościowe
Komitet Koordynacji Ustawodawczej
Centralna Komisja Badania i Rejestrowania Zbrodni Okupanta w Polsce
Komitet Administracyjny
Komitet Polityczny
Departament Obrony Narodowej
Okręgowe Delegatury Rządu
Powiatowe Delegatury Rządu
- Najważniejszymi zadaniami pionu cywilnego było utrzymanie ciągłości instytucji państwowych oraz zapewnienie funkcjonowania państwu i ewentualne przygotowanie do przejęcia władzy po zakończeniu działań wojennych.

Delegaci Rządu na Kraj

Funkcję tę pełnili kolejno:

Cyryl Ratajski
Jan Piekałkiewicz
Jan Stanisław Jankowski
Stefan Korboński

Polskie Państwo Podziemne był to ogół instytucji i organów państwowych Rzeczpospolitej Polskiej upoważnionych przez władze Rzeczpospolitej na uchodźstwie do działalności na okupowanych obszarach Polski w okresie II wojny światowej (1939 - 1945).

Struktury Polskiego Państwa Podziemnego zaczęto tworzyć w okupowanej Polsce, aby nie tracić wpływu na losy państwa.

Polskie Państwo Podziemne tworzyły: Delegatura Rządu na Kraj wraz z administracją terenową, Rada Jedności Narodu (od 1944 r. - podziemny parlament), Państwowy Korpus Bezpieczeństwa (podziemna policja państwowa), siły zbrojne (Związek Walki Zbrojnej, od 1942 r. - Armia Krajowa), Wojskowe i Cywilne Sądy Specjalne, podziemne szkolnictwo (Tajna Organizacja Nauczycielska) i podziemne harcerstwo ("Szare Szeregi").

W ramach PPP działał Departament Informacji, któremu podporządkowana była prasa podziemna. W latach wojny ukazywało się ok. 1700 tytułów prasowych, powielanych w tysiącach egzemplarzy. Pojawiały się w nich informacje o wydarzeniach na frontach, ludność cywilną wzywano do oporu. Ukazywały się także pisma kobiece, satyryczne i wojskowe. Drukowano książki, plakaty i broszury. Podziemny przemysł zbrojeniowy produkował materiały wybuchowe, pistolety maszynowe, granaty, miny, butelki samozapalające oraz tysiące sztuk amunicji.

Pod okupacją powstał również system szkolnictwa średniego i wyższego, obejmujący setki tysięcy uczniów. W konspiracji zdawano egzaminy maturalne i magisterskie. Ponadto w kraju działały podziemne sądy, które wydawały wyroki na zdrajców i niemieckich funkcjonariuszy. Wymierzaniem kar zajmowały się specjalne podziemne komórki.

Polskie Państwo Podziemne, działające w latach 1939 - 1945 na terenach okupowanych przez Niemców i Sowietów było fenomenem w ogarniętej wojną Europie.