Próby zjednoczenia ziem polskich na przełomie XIII i XIV wieku:

Pierwszą próbą zjednoczenia ziem polskich została podjęta po śmierci Leszka Czarnego księcia piastowskiego zasiadającego na tronie krakowskim. W 1288 r. do boju o tron w Krakowie włączyli się książę śląski Henryk IV Probus oraz książę Wielkopolski Przemysł II. Po stronie Przemysła II opowiedzieli się także krakowscy możni, przeciwko zaś wystąpili książęta kujawscy i mazowieccy, którzy najbliżej byli spokrewnieni ze zmarłym księciem krakowskim. Wśród nich najważniejszy okazał się Władysław Łokietek, który uznał się za pretendenta do tronu i szybko dokonał aneksji Sandomierszczyzny i ziemi krakowskiej. Walki między książętami trwały wiele miesięcy i ostatecznie zakończyły się zwycięstwem Henryka Probusa, który zajął Kraków i przegonił Władysława Łokietka z tych ziem. To właśnie Henryk Probus, jako pieerwszy podjął starania u papieża o przyznanie korony królewskiej.

W 1290 r. nastąpiła niespodziewana bezpotomna śmierć Henryka Probusa. Na mocy jego testamentu księstwo krakowskie odziedziczył jego niedawny rywal Przemysł II, natomiast ziemie śląską Henryk III głogowski. W tym czasie z pretensjami do tronu krakowskiego wystąpił także król Czech Wacław II, który powoływał się na testament swojej ciotki Gryfiny, wdowy po Leszku Czarnym, na mocy którego ziemia krakowska i sandomierska miała zostać przekazana władcom czeskim.

W 1291 r. Wacław II opanował Kraków i wymusił na Przemyśle II rezygnację z pretensji do księstwa małopolskiego. W kolejnym roku król czeski pokonał Władysława Łokietka i odebrał mu ziemię sandomierską, a pozostawił jedynie ziemię sieradzką i brzeską. Tymczasem w Wielkopolsce pełnię władzę w dzielnicy objął Przemysł II. Ponadto w 1294 r. po bezpotomnej śmierci księcia pomorskiego Mściwoja II odziedziczył Pomorze Gdańskie. Wówczas Przemysł II rozpoczął swoje starania na dworze papieskim o koronację królewską. Uzyskał poparcie arcybiskupa Jakuba Świnki, który wyjednał u papieża zgodę.

W 1295 r. w katedrze gnieźnieńskiej Przemysł II został koronowany na króla Polski. Niestety okres jego rządów nie trwał długo, ponieważ został zamordowany w Rogoźnie w 1296 r. z inspiracji margrabiów Brandenburskich.

O schedę po Przemyśle II przystąpiło dwóch pretendentów Henryk Głogowski oraz Władysław Łokietek. Nieudolne rządy Łokietka w Wielkopolsce i Pomorzu Gdańskim spowodowały ingerencję króla Czech Wacława II, który podporządkował sobie te ziemie. W 1300 r. Wacław II koronował się na króla Polski. Panował do 1305 r. pozostawiając tron swojemu synowi Wacławowi III, który rządził krótko do 1306 r.

W 1300 r. Władysław Łokietek