Oceń wpływ relacji między królem a szlachtą na ustrój Rzeczypospolitej. Wykorzystaj informacje z tekstu źródłowego i wiedzę własną.

Wytworzył się model ustrojowy, w którym król mógł bez poważniejszych wstrząsów wewnętrznych czynić konkretne posunięcia dyplomatyczne, faworyzować jedne ugrupowania lub nawet szykanować inne, prowadzić samodzielną politykę personalną (nade wszystko politykę rozdawnictwa dóbr i urzędów), ale nie mógł bez szlacheckich podatków przedsięwziąć jakiejkolwiek poważniejszej inicjatywy militarnej ani też bez poparcia szlachty przeprowadzić jakichkolwiek poważniejszych zmian w urządzeniach wewnętrznych Rzeczypospolitej. Nie oznacza to jednak, że szlachta stała się siłą zdolną przeforsować własny program bez monarchy, a tym bardziej wbrew monarsze. Wszystkie pozytywne osiągnięcia ustawodawcze sejmu polskiego stanowiły wszak w ostatecznym rachunku wynik współdziałania szlachty i tronu, nawet jeśli było ono w jakiejś mierze przez jedną lub drugą stronę wymuszane lub jeśli opierało się na kompromisie. Obie strony, tak szlachta, jak i król, nie dysponowały bowiem wystarczająco silną pozycją polityczną, zdolną do realizacji określonego programu; obie były jednak na tyle mocne, by móc skutecznie pokrzyżować plany strony drugiej. Był to w istocie model „monarchii mieszanej” (monarchia mixta).

Źródło: J. Maciszewski, Szlachta polska i jej państwo, Warszawa 1986, s. 150–151.