Sarmatyzm - formacja kulturowa, która rozwijała się w Polsce od końca XVI do połowy XVIII w. Szlachta wierzyła, że w odróżnieniu od mieszczan i chłopów - pochodzi od znanego z waleczności ludu Sarmatów, który w starożytności zamieszkiwał ziemie Rzeczypospolitej. Panowie bracia uważali, że w ich ojczyźnie panuje idealny ustrój polityczny łączący zalety monarchii i republiki. Szlachta uznawała Rzeczpospolitą za kraj wyjątkowo bogaty ze względu na posiadane ogromne zasoby zboża i drewna. Początkowo poglądy sarmackie koncentrowały się na trosce o wspólne dobro kraju.

Z czasem jednak przekonanie o doskonałości ustroju Rzeczypospolitej doprowadziło do bezkrytycznego uwielbienia dla wszystkiego co polskie, a w konsekwencji do niechęci i pogardy wobec cudzoziemców. Uważano, że szlachta Rzeczypospolitej jest najlepsza, najsilniejsza i najmądrzejsza, dlatego niczego nie musi się uczyć od innych narodów. Taka postawa skutecznie uniemożliwiła przeprowadzenie jakichkolwiek reform w państwie.

Polski sarmata, zarówno w Koronie, jak i na Litwie nosił charakterystyczny strój - żupan oraz kontusz z jedwabnym pasem oraz szablą. Głosił szczególne poglądy na świat i politykę. Sarmaci mniemali, że nad bezpieczeństwem Rzeczypospolitej czuwa sam Bóg. Uważali, że w ich ojczyźnie panuje idealny ustrój polityczny, łączący elementy monarchii i republiki (monarchia mixta), chroniący kraj przed zaprowadzeniem rządów absolutnych. Polski sarmata przekonany był o doskonałości praw Rzeczypospolitej, gwarantującej mu wolność i bezpieczeństwo przed nadużyciami władzy królewskiej.

W zachowaniach codziennych szlachty szczególną uwagę zwracała żarliwa religijność, a jednocześnie skłonność do przepychu i wystawnego trybu życia, daleka od chrześcijańskiej skromności i oszczędności. Zamiłowanie do wystawności i zbytku szczególny wyraz znalazło w modzie. W szlacheckim stroju, wyposażeniu domów oraz zdobieniach broni - łączyły się wpływy tureckie, perskie oraz węgierskie.

W Polsce czasów sarmatyzmu myśl o śmierci towarzyszyła człowiekowi w znacznie większym stopniu niż teraz. Stąd też chwila śmierci była szczególnie celebrowana. Należało się do niej odpowiednio przygotować - przyjąć sakramenty święte i napisać testament. Od chwili śmierci do momentu włożenia ciała do grobu, musiał upłynąć pewien czas. Zwłoki szlachcica czekały na przyjazd członków rodziny, którzy byli rozsiani po różnych zakątkach Rzeczypospolitej. Jako przykład można podać hetmana Jana Karola Chodkiewicza, którego ciało złożono do grobu równo rok po śmierci. W takiej sytuacji musiały powstać odpowiednie techniki balsamowania ciała, szczególnie popularne wśród zamożnej szlachty i magnaterii. Dbano o to, aby strój i trumna były przygotowane zgodnie z wymogami zmarłego. Gdy już przyjechała cała rodzina, wszyscy udawali się na uroczystą procesję do świątyni. Bywało, że miejsce ceremonii pogrzebowych było jeszcze wybrane przez samego szlachcica. W zależności od statusu majątkowego osoby zmarłej w kondukcie pogrzebowym mogły iść chorągwie zbrojnych, oddziały piechoty, dragoni w szyku bojowym, a za trumną niesiono szable, tarcze, pieczęcie czy buławy hetmańskie. Barokowym zwyczajem było również ubieranie jeźdźca w zbroję zmarłego, który jechał za trumną. Krótko mówiąc, im bogatszy szlachcic zmarł, tym bardziej wystawny był pogrzeb. Rodzina nie szczędziła kosztów, by właściwie i z godnością odprawić zmarłego. Pogrzeby sarmacie zwane pompa funebris były pełne ówczesnej symboliki i przepychu.