Na podstawie tekstów źródłowych porównaj sytuację Polaków w trzech zaborach dotyczącą swobody używania języka ojczystego.

Tekst A
Okólnik generała-gubernatora wileńskiego z 1865 r.
Poleciłem, aby osoby winne użycia mowy polskiej poddawać karom pieniężnym. Określiłem również, że używać mowy tej nie wolno: w urzędach, u przedstawicieli władzy, [...]
w świątyniach, teatrach, klubach i innych miejscach zebrań, także na ulicach przy napływie publiczności, jeżeli w tym ostatnim wypadku mowa polska będzie użyta nie w rozmowie prywatnej, lecz w charakterze demonstracyjnym.
Źródło: Ziemie litewsko-ruskie pod zaborem rosyjskim, [w:] Teksty źródłowe do nauki historii
w szkole średniej, z. 52, oprac. H. Mościcki, Kraków 1923, s. 29.

Tekst B
Rozporządzenie prezesa rejencji poznańskiej z 1873 r.
1. We wszystkich przedmiotach nauki, z wyjątkiem religii i śpiewu kościelnego, językiem wykładowym jest język niemiecki. Języka polskiego o tyle przy tym używać wolno, o ile niezbędnym jest do zrozumienia przedmiotu wykładanego.
2. Religia i śpiew kościelny wykładane będą dzieciom polskim w ich języku ojczystym. Jeżeli jednakże dzieci te w niemieckim języku tak daleko postąpiły, że i niemiecki wykład rozumieją, natenczas należy język ten [...] i w tych przedmiotach wprowadzić jako język wykładowy w średnich i wyższych oddziałach.
Źródło: W. Jakóbczyk, Przetrwać nad Wartą 1815–1914. Dzieje narodu i państwa polskiego,
Warszawa 1989, s. 25.

Tekst C
Ustawa o języku wykładowym w szkołach galicyjskich z 1867 r.
Art. 1. Prawo stanowienia o języku wykładowym w szkołach ludowych [podstawowych] służy tym, którzy szkołę utrzymują.
Art. 2. Jeżeli szkoła ludowa pobiera zasiłek z funduszów publicznych, prawo stanowienia, który z języków, polski albo ruski [ukraiński] ma być wykładowym, wykonywa gmina wspólnie
z władzą szkolną krajową. [...]
Art. 5. W szkołach średnich [...] językiem wykładowym jest język polski.
Źródło: Galicja w latach 1864–1914, [w:] Teksty źródłowe do nauki historii w szkole średniej,
z. 43, oprac. J. Buszko, Warszawa 1959, s. 7.