Ludność chłopska, według źródła A:
A. posiadała na własność ziemię, którą uprawiała, i cieszyła się wolnością osobistą.
B. była zależna od władzy miejscowego dziedzica (poddaństwo osobiste), ale posiadała na własność ziemię, którą uprawiała.
C. została oczynszowana i nadal nie posiadała ziemi na własność.
D. cieszyła się wolnością osobistą, ale nie posiadała na własność ziemi, którą uprawiała.

F. Gajewski, Pamiętniki

[w:] Teksty źródłowe do nauki historii w szkole, nr 34, Warszawa 1958, s. 33
Franciszek z Błociszewa Gajewski (1792-1868), właściciel ziemski w Poznańskiem, pułkownik wojsk Księstwa
Warszawskiego, uczestnik powstania listopadowego.

Przyznać wypada, ze rząd pruski, pomimo całej nienawiści swojej do żywiołu
polskiego i chęci zniemczenia nas, przyłożył się ze swej strony do wprowadzenia większej
oświaty pomiędzy Polakami. […] Dzisiaj w Księstwie (Poznańskim) umie już każdy syn
chłopa czytać, pisać i liczyć. Rząd też postawił dobry byt chłopów na pewniejszych nogach
przez skasowanie zaciągów, a nadanie własności rolnych gospodarzom. […] Dzisiejszy
wieśniak w Księstwie idzie za własnym zdaniem, już nie zna dawnego pana swego, nie ma
nic wspólnego z nim i nie odnosi się do niego przy każdej okoliczności. […] Każdy gospodarz
ma dobre konie, wóz okuty […] a zasadza godność swą na tym, że już czapki nie uchyla przed
szlachcicem.