Francisco López de Gómara, fragment opisu podboju Meksyku, w: M. Ferro, Historia kolonizacji, przeł. M. Czajka, Warszawa, 1997.

Nigdy żaden król i żaden naród nie przemierzył i nie ujarzmił tylu rzeczy w tak krótkim czasie, tak jak my to uczyniliśmy, i nie zrobił ani nie osiągnął tego, co nasi ludzie uczynili i osiągnęli siłą zbrojną, głoszeniem świętej Ewangelii i nawracaniem bałwochwalców [pogan] […]. Jest wielką chwałą i zaszczytem dla naszych królów i dla Hiszpanów, że doprowadzili Indian do przyjęcia jednego Boga, jednej wiary i jednego chrztu, i że odwiedli ich od bałwochwalstwa, od ofiar ludzkich, od ludożerstwa […] i od wielu jeszcze złych grzechów, którymi nasz dobry Bóg się brzydzi i za które karze. Odwiedziono ich także od wielożeństwa, […] pokazano im alfabet, bez którego ludzie są jak zwierzęta, oraz jak posługiwać się żelazem, tak potrzebnym człowiekowi. Pokazano im także wiele dobrych przyzwyczajeń, sztuk, cywilizowanych obyczajów, aby mogli lepiej żyć. Wszystko to […] warte jest więcej niż pióra, perły, złoto, które im zabrano […]

Francisco López de Gómara (1511–1566), hiszpański pisarz, historyk i ksiądz; nie był nigdy w Ameryce, lecz na podstawie zasłyszanych opowieści opisał podbój państwa Azteków i kulturę Indian meksykańskich.

Wymień te elementy cywilizacji europejskiej, które López de Gómara ocenił jako dobrodziejstwa przyniesione Indianom przez zdobywców.