Fragment odezwy młodzieży szkół średnich Królestwa Polskiego, 1905r.
1. Unarodowienia szkół w Królestwie Polskim; obowiązkowym językiem wykładowym ma być język polski. Każda narodowość powinna mieć prawo zakładania szkół z własnym językiem wykładowym. Kierownikami i nauczycielami we wszystkich szkołach powinni być ludzie tej samej narodowości, co i uczniowie.
2. Zniesienia systemu policyjnego w szkołach. Powinien być zniesiony inspektorat i wszystko, co jest z nim związane: śledzenie, donosicielstwo i rewizje.
3. Kontroli społeczeństwa nad szkołą. Winno być zniesione mianowanie kierowników i nauczycieli w szkołach przez rząd i kontrola rządu nad ich działalnością.
4. Swobody stowarzyszenia i zabierania głosu w swoich sprawach [...].
5. Powszechnego obowiązku nauczania elementarnego [...].
6. Swobody zakładania szkół wszelakich typów. Niech nie rząd, ale społeczeństwo wyrokuje, jakie szkoły są mu potrzebne [...].
Źródła do dziejów rewolucji 1905-1907 w okręgu łódzkim, red. N. Gąsiorowska. Warszawa 1957, s.290.

Oceń, jak brak wymienionych w tekście swobód wpływał na system szkolnictwa na ziemiach polskich. Czym kierował się rząd carski, wprowadzając rożnego rodzaju ograniczenia? Czy przyniosły one zamierzony skutek?