Fragment biografia Stanisława Augusta autorstwa profesor Krystyny Zienkowskiej (1929-2011),współczesnego historyka

Wstępując na tron Polski, Stanisław August miał naprawdę najlepsze intencje i chciał dobra narodu. Nie było jego winą, że historia zastawiła na Rzeczpospolitą sidła, z których zapewne nie było już wyjścia. Dobra wola i dobre intencje nie są jednak wystarczającymi cechami dla mężów stanu. Z tej matni mógł wydostać się tylko król–legenda, król–bohater, nader potrzebny narodowi, który miał utracić własne państwo i którego terytorium zostało podzielone na trzy części między trzy różne despotyczne kraje. Ale ten naród też nie był ulubieńcem historii. Był zarazem bohaterski i sprzedajny. Dwa pierwsze rozbiory podpisał własnymi, nie tylko królewskimi rękami. Do legitymizacji ostatniego rozbioru wystarczyła już tylko królewska korona.
Pozostaje wiele pytań, ale jedno z nich jest szczególnie frapujące. Pojęcie zdrady [...]. Warto może w tej kwestii zacytować człowieka cynicznego, ale mądrego i pożytecznego dla swego kraju. "Wielkość doznanej obelgi nie mogła wystarczyć do usprawiedliwienia tych, co wyzwali do swego kraju obcą siłę. Aby usprawiedliwić akt tego rodzaju, trzeba by było zbiegu czterech okoliczności : by wymagała tego wielka i oczywista potrzeba samego kraju, by nie istniały żadne inne środki, by istniała pewność powodzenia oraz, że ani istnienie kraju, ani jego całość, ani jego przyszła niezawisłość nie doznają żadnego szwanku ". Tyle Charles Talleyrand [XVIII/XIX w ; polityk, wieloletni minister spraw zagranicznych Francji]. [...]


1. Scharakteryzuj poglądy Charles'a Talleyranda na temat obcej interwencji w państwie.