Efektami rozwoju w Polsce gospodarki folwarczno-pańszczyźnianej były:

a) upadek rzemiosła,
b) zmniejszanie się rezerwy pańskiej - pola bezpośrednio uprawianego dla właściciela,
c) coraz silniejsze uzależnienie chłopów od szlachty,
d) rozwój mniejszych miast jako lokalnych ośrodków handlu,
e) uzależnienie gospodarki od kapitału zagranicznego,
f) systematyczna poprawa sytuacji chłopów bogacących się na sprzedaży zboża