Był Sekretarzem Generalnym Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego, a w latach 1988-1990 przewodniczącym Prezydium Rady Najwyższej ZSRS. Po śmierci Konstantina Czernienki w marcu 1985 r. został sekretarzem generalnym KC KPZR. Załagodził cenzurę oraz doprowadził do liberalizacji politycznej w ZSRS.  W polityce zagranicznej porzucił zimnowojenny wyścig zbrojeń i nawiązał porozumienie z prezydentem USA Ronaldem Reaganem. W 1990 r. otrzymał Nagrodę Nobla za działania kończące zmagania zimnej wojny. Wieloletnia polityka Gorbaczowa przyczyniła się do narastania separatyzmów w republikach, co w konsekwencji doprowadziło do upadku ZSRS.