Przeczytaj tekst źródłowy i na jego podstawie wypisz w dwóch grupach skutki wybuchu wulkanu Tambora: przyrodnicze i społeczno- gospodarcze.
Duże erupcje gazów i pyłów wulkanicznych mogą spowodować czasowe zmiany klimatyczne nawet na całej kuli ziemskiej. Wulkan Tambora wybuchł w 1815 r. i wyrzucił jednorazowo ok.180 km³ luźnego materiału. Wysokość wulkanu zmalała o ok. 1280 m. Na wyspach leżących 100 km od miejsca erupcji warstwa popiołu wynosiła pół metra. Zginęło 12000 ludzi, a kolejne 80000 zmarło z głodu na skutek kompletnego zniszczenia upraw. Emisja pyłów do atmosfery zmodyfikowała nasłonecznienie całej planety i w konsekwencji obniżyła temp. powietrza o 2 do 4 stopni C w Europie. Warunki te utrzymywały się przez kilka lat. W 1816 roku (określanym jako "rok bez lata" przez kilka lat zbiory były bardzo kiepskie . Podstawową przyczyną były utrzymujące się przez całe lato opady. W Niemczech ceny zbóż wzrosły trzykrotnie. We Francji i Holandii doszło do rozruchów wśród ludności, a z ulic zniknęły bezpańskie psy i koty. W Irlandii klęska głodu doprowadziła do epidemii tyfusu podczas której zmarło 65000 osób. W całej Europie wzrosłą przestępczość.