Połącz w pary czynniki ułatwiające rozwój klastra z czynnikami rozwój ten ograniczającymi.
Czynniki ograniczające: słaba współpraca przedsiębiorców z sektorem badawczo-rozwojowym, nieufność wobec innych przedsiębiorców, biurokracja utrudniająca dostęp do środków publicznych
Czynniki ułatwiające rozwój: niższe koszty działalności m.in. dzięki wykorzystywaniu zasobów i infrastruktury klastra oraz geograficznej bliskości dostawców (niższe koszty transportu); wspólna promocja klastra i jego uczestników w kraju i za granicą, co obniża koszty markengu i wpływa pozytywnie na wzrost sprzedaży; wsparcie eksperckie dla klastra ze strony lokalnych uczelni wyższych oraz ośrodków badawczych;