Historia elektroskopu sięga XVIII wieku, kiedy to naukowcy zaczęli rozumieć i badać zjawiska elektrostatyczne. Pierwszy elektroskop został wynaleziony w 1748 roku przez Jeana-Antoine Nolleta, francuskiego fizyka i matematyka. Elektroskop został dalej rozwinięty przez innych naukowców na przestrzeni lat, w tym przez brytyjskiego naukowca Williama Henleya, który wprowadził elektroskop ze złotymi listkami w 1772 roku.

Zasada działania elektroskopu opiera się na zjawisku elektrostatyki. Jest to urządzenie służące do wykrywania ładunku i różnicy potencjału. Działanie elektroskopu wykorzystuje zjawisko odpychania się jednoimiennych ładunków elektrycznych. Składa się z dwóch cienkowarstwowych blaszek, najczęściej wykonanych ze złota lub innego przewodzącego materiału. Blaszki są zawieszone w izolowanym kielichu lub pudełku szklanym, metalowa część (zwykle miedziana) przechodzi przez wieko (przewodnik) i wystaje na zewnątrz, gdzie można ją dotknąć palcami lub przewodnikiem naładowanym.

Gdy zbliżymy naładowany obiekt do elektroskopu, ładunki tego samego rodzaju (jednoimienne) w przewodniku zostaną wyparte przez siły odpychające (elektrostatyczne) ku blaszkom. Przy zetknięciu pręta z obiektem naładowanym elektrycznie część ładunku przepływa z tego obiektu do elektroskopu. W efekcie listki folii odpychają się. Kąt, o jaki rozchylają się blaszki, będzie związany z siłą oddziaływania elektrostatycznego, można ją zaobserwować i ocenić względny ładunek lub różnicę potencjału.

Elektroskopy mają wiele zastosowań i były wykorzystywane w różnych dziedzinach nauki do badania ładunków i różnic potencjałów, szczególnie w przypadku elektrostatyki, elektrochemii oraz fizyki jądrowej.

Współcześnie elektroskopy nie są już powszechnie stosowane, ponieważ zostały zastąpione przez bardziej precyzyjne i zaawansowane technologie, takie jak elektrometry czy liczniki Geigera-Müllera. Jednak elektroskopy nadal mają swoje miejsce w edukacji i eksperymentach naukowych na niższym poziomie, aby ilustrować zjawiska elektrostatyczne i zasady działania obwodów elektrycznych.

Elektryzowanie przez dotyk polega na dotknięciu ciałem naelektryzowanym główki elektroskopu. W efekcie tego ładunki ujemne przemieszczają z ciała do elektroskopu. To powoduje, że oba ciała są naładowane ładunkiem tego samego znaku.