Notatka syntetyzująca na maturze – jak napisać?

utworzone przez | lis 23, 2022 | Język polski, Szkoła ponadpodstawowa

Notatka syntetyzująca na maturze – jak napisać?

utworzone przez | lis 23, 2022 | Język polski, Szkoła ponadpodstawowa

Notatka syntetyzująca jest krótką formą wypowiedzi, która pojawia się na maturze z języka polskiego w nowej formule obowiązującej od 2023 roku. Czym jest notatka syntetyzująca? Jak ją napisać krok po kroku? Jak wygląda przykładowa notatka? Odpowiedzi na te pytania znajdziesz w artykule.

W artykule:

Co to jest notatka syntetyzująca?

Cechy notatki syntetyzującej

Ile słów powinna mieć notatka syntetyzująca na maturze?

Notatka syntetyzująca krok po kroku

Schemat notatki syntetyzującej

Wzór notatki syntetyzującej

Notatka syntetyzująca – przykłady

Przydatne zwroty i sformułowania

Co to jest notatka syntetyzująca?

Notatka syntetyzująca jest zwięzłym przedstawieniem najważniejszych informacji, które zostały omówione w tekście lub kilku tekstach poruszających ten sam temat. Ma formę krótkiej wypowiedzi przypominającej streszczenie. Od streszczenia różni się przede wszystkim problemowym podejściem do tematu.

Na maturze zostaniecie poproszeni o napisanie notatki syntetyzującej dotyczącej dwóch tekstów. Taka notatka musi uwzględnić wspólne wątki poruszane przez obydwu autorów oraz różnice występujące między nimi. Powinna też zawierać ogólne stwierdzenie, w jaki sposób teksty odnoszą się do podanego tematu.

Cechy notatki syntetyzującej

Notatka syntetyzująca powinna być:

  • rzeczowa (zgodna z treścią tekstów i tematu wypowiedzi),
  • zwięzła (zawiera najważniejsze informacje),
  • sformułowana własnymi słowami (za pomocą synonimów, parafraz i uogólnienia treści),
  • spójna (tworzą ją zdania logicznie powiązane ze sobą),
  • napisana w formie pełnych zdań,
  • poprawna pod względem ortograficznym, interpunkcyjnym i językowo-stylistycznym.

Ile słów powinna mieć notatka syntetyzująca na maturze?

Jako maturalna forma wypowiedzi notatka syntetyzująca musi mieścić się w danym limicie słów. Jest to nie mniej niż 60 wyrazów i nie więcej niż 90 wyrazów. Ale bez obaw nie trzeba o tym pamiętać. Taka informacja znajduje się w arkuszu:

Twoja wypowiedź powinna liczyć 60–90 wyrazów.

W nowej formule matury obowiązującej od 2023 roku notatka syntetyzująca pojawia się pod koniec pierwszej części egzaminu z języka polskiego na poziomie podstawowym (1. Język polski w użyciu). Można zdobyć za nią aż 4 punkty, dlatego warto dobrze ją napisać.

Notatka syntetyzująca krok po kroku

Aby ułatwić sobie proces pisania notatki, warto go rozbić na poszczególne kroki. W ten sposób powstanie nie tylko schemat wypowiedzi, ale i dokładny plan działania.

Krok 1.

Dokładnie przeanalizuj temat notatki. W ten sposób dowiesz się, jakie zagadnienie będzie poruszane w obydwu tekstach. Dla ułatwienia możesz podkreślić odpowiednie fragmenty w poleceniu.

Krok 2.

Przeczytaj uważnie obydwa teksty, co najmniej dwa razy. Podczas czytania podkreśl najważniejsze informacje zawarte w artykułach. Możesz też robić notatki na marginesie lub w brudnopisie.

Krok 3.

Porównaj poglądy autorów:

  • treści wspólne te, z którymi obydwaj się zgadzają;
  • różnice zdań – treści, do których autorzy podchodzą w odmienny sposób;
  • poglądy indywidualne – takie, które pojawiają się tylko w jednym tekście.

Dla ułatwienia porównanie możesz zrobić w tabeli w brudnopisie. Pamiętaj, żeby nie odchodzić od tematu polecenia.

Krok 4.

Zapisz notatkę syntetyzującą w brudnopisie. Powinna składać się z całych zdań. Wypowiedź rozpocznij od ogólnego stwierdzenia, w jaki sposób autorzy podchodzą do tematu. Najpierw przedstaw poglądy, w których się zgadzają, następnie przejdź do różnic.

Pisz własnymi słowami i nie cytuj!

Jak napisać notatkę syntetyzującą własnymi słowami?
To proste! Wykorzystaj synonimy (wyrazy mające podobne znaczenie), parafrazy (ten sam fragment zapisany innymi słowami) i uogólnienia. Tutaj nie ma miejsca na Twoje osobiste komentarze. Możesz też wykorzystać przykładowe zwroty i sformułowania, które podajemy na końcu artykułu.

Krok 5.

Sprawdź tekst pod kątem ortograficznym i interpunkcyjnym. Usuń też zbędne słowa oraz powtórzenia.

Krok 6.

Policz wyrazy w notatce. Liczba słów powinna mieścić się w przedziale 6090 wyrazów. Jeśli tekst jest za krótki – rozbuduj go. Jeśli ma za dużo słów – skróć zdania.

Krok 7.

Przepisz gotowy tekst w odpowiednie miejsce w arkuszu.

Notatka syntetyzująca krok po kroku

Ryc. Notatka syntetyzująca krok po kroku

Schemat notatki syntetyzującej

Dobrze napisana notatka syntetyzująca powinna zawierać stanowisko autora 1. tekstu, stanowisko autora 2. tekstu oraz zestawienie stanowisk.

Zestawienie stanowisk to ogólne stwierdzenie, w jaki sposób obydwaj autorzy podchodzą do tematu przedstawionego w poleceniu (zgadzają się ze sobą lub nie).

Uwaga! Mogą tutaj pojawić się dwa schematy:

  • schemat 1. od ogółu do szczegółu;
  • schemat 2. od szczegółu do ogółu.

Schemat 1. od ogółu do szczegółu

1.
2.
3.
Zestawienie stanowisk
Stanowisko 1. autora
Stanowisko 2. autora

Schemat 2. od szczegółu do ogółu

1.
2.
3.
Stanowisko 1. autora
Stanowisko 2. autora
Zestawienie stanowisk

Wzór notatki syntetyzującej

Możesz też skorzystać ze wzoru, który wypełnisz zgodnie z tematem wypowiedzi. Nie zapomnij uzupełnić go o nazwiska autorów i tytuły tekstów:

Poglądy autorów na temat …(temat obydwu tekstów)… są ze sobą zbieżne / różnią się od siebie. (nazwisko autora).. tekstu ..(tytuł tekstu).. dowodzi, że… Natomiast ..(nazwisko autora).. w tekście pod tytułem ..(tytuł tekstu).. zaznacza, że…

Notatka syntetyzująca – przykłady

Poniżej przedstawiamy przykładową notatkę syntetyzującą, która została opracowana na podstawie materiałów z arkusza pokazowego CKE z marca 2022 roku (zad. 6, str 6).  Ma ona formę zbudowaną według schematu 2. – od szczegółu do ogółu:

Notatka syntezująca - przykład 1

Rozwiązania zadań maturalnego arkusza pokazowego z języka polskiego (marzec 2022)

Tutaj z kolei przykład notatki syntetyzującej sformułowanej przez naszą nauczycielkę Ewę. Jest to przykładowe rozwiązanie zadania z arkusza diagnostycznego z września 2022 roku (zad. 6, str. 7). Tekst powstał na podstawie schematu 1. od ogółu do szczegółu.

Notatka syntezująca - przykład 2

Rozwiązania zadań maturalnego arkusza diagnostycznego z języka polskiego (wrzesień 2022)

Przydatne zwroty i sformułowania

  • Obydwaj autorzy twierdzą, że / przekonują / postulują…
  • Poglądy autorów różnią się / są ze sobą zbieżne.
  • Autorzy poruszyli problem / kwestię / zagadnienie…
  • Tematem obydwu tekstów jest…
  • Autor pierwszego tekstu przekonuje, że… / wskazuje na…
  • Swoje zdanie uzasadnia…
  • Z kolei autor drugiego tekstu uważa, że…
  • Autor drugiego artykułu ma odmienne zdanie, ponieważ twierdzi, że…
  • Swoją tezę potwierdza następującymi argumentami…

Materiały źródłowe

Informacje

1. Zasady oceniania rozwiązań zadań. Egzamin maturalny. Arkusz pokazowy. Język polski w użyciu: https://cke.gov.pl/images/_EGZAMIN_MATURALNY_OD_2023/materialy_dodatkowe/pokazowe/Polski_PP/MPOP-P1-100-200-300-400-660-700-Q00-2203-zasady.pdf
2. Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego jako przedmiotu obowiązkowego (część ustna oraz część pisemna na poziomie podstawowym) od roku szkolnego 2022/2023: https://cke.gov.pl/images/_EGZAMIN_MATURALNY_OD_2023/Informatory/Informator_EM2023_jezyk_polski_PP.pdf

3. Materiał dodatkowy. Notatka syntetyzująca: https://cke.gov.pl/images/_EGZAMIN_MATURALNY_OD_2023/materialy_dodatkowe/Materia%C5%82y%20dodatkowe_Notatka%20syntetyzuj%C4%85ca.pdf
4. Kuziak M., Rzepczyński S., Jak pisać?, Warszawa – Bielsko-Biała 2008.

Iwona

Iwona

Nauczycielka języka polskiego w liceum. Kocham gotowanie i francuską literaturę. W kręgu moich zainteresowań znajduje się również edytorstwo i copywriting.

Ostatnie artykuły

Jak tworzyć skuteczne notatki?

Jak tworzyć skuteczne notatki?

Sporządzanie notatek to jeden z najlepszych sposobów na usystematyzowanie i zapamiętanie informacji. Co zrobić, żeby Twoje notatki były uporządkowane i przydatne w nauce? Tego dowiesz się z naszego artykułu!W artykule:Po co nam notatki?Metoda CornellaMetoda flowMapa...

Jak pokonać stres przed egzaminem?

Jak pokonać stres przed egzaminem?

Stres towarzyszy nam w wielu sytuacjach. To uczucie znane każdemu człowiekowi w większym lub mniejszym natężeniu. Pojawia się w momencie strachu, niepewności, kiedy czujemy, że coś nas przerasta bądź goni nas czas. Poczucie niepokoju wywołane jest również przez...

Le passé composé – czas przeszły dokonany (poziom podstawowy)

Le passé composé – czas przeszły dokonany (poziom podstawowy)

Jednym z pierwszych wyzwań, które pojawiają się na zajęciach z języka francuskiego, jest czas przeszły le passé composé. W naszym artykule zapoznasz się z budową i zastosowaniem tego czasu, jak również z regułami tworzenia i uzgadniania imiesłowów czasu przeszłego –...

Tapas – wizytówka Hiszpanii

Tapas – wizytówka Hiszpanii

Mieszkańcy Półwyspu Iberyjskiego mają w zwyczaju tapear (jeść tapas w barach) lub ir de tapas, czyli chodzić od baru do baru na hiszpańskie przekąski. W poprzednim artykule dowiedzieliśmy się już, że tapas składają się z różnego typu pokarmu i można je spotkać w...

„W zdrowym ciele zdrowy duch” – sport w II Rzeczpospolitej

„W zdrowym ciele zdrowy duch” – sport w II Rzeczpospolitej

W 104. rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości warto przypomnieć, że sport odgrywał bardzo ważną rolę w państwie, które po 123 latach stało się wolne i niezależne od zaborców – Rosji, Prus i Austrii. Polscy zawodnicy osiągali liczne sukcesy na międzynarodowych...