Nagroda Nobla 2022 w dziedzinie chemii za zwykły klik

utworzone przez | paź 13, 2022 | Czy wiesz, że...

Nagroda Nobla 2022 w dziedzinie chemii za zwykły klik

utworzone przez | paź 13, 2022 | Czy wiesz, że...

W tym roku za swoje niezwykłe odkrycia w dziedzinie chemii Królewska Szwedzka Akademia Nauk postanowiła uhonorować 3 naukowców: Carolyn R. Bertozzi, Morten Meldal i K. Barry Sharpless. Ich dokonania są przełomowe i już niedługo zaczną być wykorzystywane w wielu innych dziedzinach nauki, dlatego warto dowiedzieć się, czego dotyczyła ich praca naukowa.

Zdobywcy Nagrody Nobla w dziedzinie chemii (2022)

Karl Barry Sharpless (USA)

Ryc. 1. Karl Barry Sharpless (USA)

Carolyn R. Bertozzi (USA)

Ryc. 2. Carolyn R. Bertozzi (USA)

Morten Meldal

Ryc. 3. Morten Meldal

Chemia dla każdego!

Istnieje dość powszechne przekonanie, że wszystko, co łatwe i proste zostało już odkryte. Teraz, aby dokonać prawdziwego przełomu, należy zbadać coś niezwykle trudnego i wręcz możliwego do zrozumienia tylko przez specjalistów. Okazuje się, że tegoroczna Nagroda Nobla w dziedzinie chemii łamie te stereotypy. Ale od początku, bo wszystko zaczęło się od zwykłego kliku!

Jak najprościej – pierwsza teoria

Tegoroczna nagroda opiera się na dwóch teoriach. Pierwsza to koncepcja Click Chemistry”. Według tego podejścia istnieją reakcje, które w bardzo prosty, efektywny i niezawodny sposób potrafią połączyć wybrane substraty z określonymi biocząsteczkami. To tak, jakbyśmy mieli dwa budynki z klocków lego i chcieli je w jak najprostszy sposób połączyć wąskim tunelem ze sobą. Dodatkowo to wszystko bez robienia zbędnego bałaganu i rozbierania którejkolwiek z budowli

Niedługo po powstaniu tej koncepcji udało się ją udowodnić. Okazało się, że rzeczywiście istnieje reakcja, która spełnia opisane warunki. Odkryto, że pewne substraty, mimo że normalnie reagują ze sobą bardzo powoli i mało efektywnie, to zachowują się zupełnie inaczej, kiedy dodamy do nich odpowiedni katalizator! W takich warunkach wydajność i dokładność tej reakcji wzrasta drastycznie. To odkrycie doprowadziło do potwierdzenia pierwszej koncepcji, jednak nie był to całkiem przełomowy moment. Do tego potrzeba było czegoś więcej.

Schemat przedstawiający reakcję zgodną z koncepcją "Click Chemistry"

Ryc. 4. Schemat przedstawiający reakcję zgodną z koncepcją “Click Chemistry”

Brakujący element sukcesu – druga teoria

Kolejna koncepcja to Bioorthogonal Chemistry”. W tym wypadku zakładano, że muszą istnieć reakcje, które można przeprowadzić w żywej komórce lub organizmie w prosty i bezpieczny dla niego sposób, a co najważniejsze bez wpływania na całą maszynerię toczących się tam tysięcy bioprocesów. To właśnie potwierdzenie tej teorii sprawiło, że naukowcy wspólnie świętują swój sukces.

Na powierzchni komórki znajdują się specjalne polisacharydy glikany, które odpowiednio zmodyfikowane mogą w łatwy sposób łączyć inne biocząsteczki, wspólnie kliknąć” ze sobą dokładnie tak, jak potwierdzono w pierwszej koncepcji. Na to czekał świat nauki! Dzięki zastosowaniu tych odkryć w praktyce będziemy mogli bez ingerencji w komórki śledzić losy biocząsteczek w żywych organizmach. Pozwoli to obserwować na żywo rozwój niektórych chorób, a dzięki temu znajdować nowe cele terapii dla tysięcy schorzeń.

Nie ma wątpliwości, że naukowcy zrobili krok milowy w nauce i zasłużyli na swoją nagrodę. Serdecznie im gratulujemy i życzymy jeszcze więcej przełomowych odkryć

Monika

Monika

Z wykształcenia biochemiczka i nauczycielka chemii. Uwielbiam zajmować się popularyzacją nauki. W wolnym czasie lubię piesze wędrówki po Beskidach i granie na gitarze elektrycznej.

Ostatnie artykuły

Jak tworzyć skuteczne notatki?

Jak tworzyć skuteczne notatki?

Sporządzanie notatek to jeden z najlepszych sposobów na usystematyzowanie i zapamiętanie informacji. Co zrobić, żeby Twoje notatki były uporządkowane i przydatne w nauce? Tego dowiesz się z naszego artykułu!W artykule:Po co nam notatki?Metoda CornellaMetoda flowMapa...

Notatka syntetyzująca na maturze – jak napisać?

Notatka syntetyzująca na maturze – jak napisać?

Notatka syntetyzująca jest krótką formą wypowiedzi, która pojawia się na maturze z języka polskiego w nowej formule obowiązującej od 2023 roku. Czym jest notatka syntetyzująca? Jak ją napisać krok po kroku? Jak wygląda przykładowa notatka? Odpowiedzi na te pytania...

Jak pokonać stres przed egzaminem?

Jak pokonać stres przed egzaminem?

Stres towarzyszy nam w wielu sytuacjach. To uczucie znane każdemu człowiekowi w większym lub mniejszym natężeniu. Pojawia się w momencie strachu, niepewności, kiedy czujemy, że coś nas przerasta bądź goni nas czas. Poczucie niepokoju wywołane jest również przez...

Le passé composé – czas przeszły dokonany (poziom podstawowy)

Le passé composé – czas przeszły dokonany (poziom podstawowy)

Jednym z pierwszych wyzwań, które pojawiają się na zajęciach z języka francuskiego, jest czas przeszły le passé composé. W naszym artykule zapoznasz się z budową i zastosowaniem tego czasu, jak również z regułami tworzenia i uzgadniania imiesłowów czasu przeszłego –...

Tapas – wizytówka Hiszpanii

Tapas – wizytówka Hiszpanii

Mieszkańcy Półwyspu Iberyjskiego mają w zwyczaju tapear (jeść tapas w barach) lub ir de tapas, czyli chodzić od baru do baru na hiszpańskie przekąski. W poprzednim artykule dowiedzieliśmy się już, że tapas składają się z różnego typu pokarmu i można je spotkać w...