Jak opisać dzieło sztuki – obraz, rzeźbę, plakat, zdjęcie?

utworzone przez | lis 2, 2022 | Język polski, Szkoła podstawowa

Jak opisać dzieło sztuki – obraz, rzeźbę, plakat, zdjęcie?

utworzone przez | lis 2, 2022 | Język polski, Szkoła podstawowa

Opis dzieła sztuki może wydawać się czymś trudnym, zwłaszcza, jeśli niewiele wiemy na ten temat. Nic bardziej mylnego! Wystarczy poznać podstawowe pojęcia i przygotować dobry plan. Na czym skupić się, opisując dzieło sztuki?

W artykule:

Opis dzieła sztuki – schemat

Pojęcia, które warto znać

Przydatne zwroty i sformułowania

Przykładowy opis dzieła sztuki

Opis dzieła sztuki – schemat

Opis dzieła sztuki (obrazu, plakatu, rzeźby, zdjęcia, grafiki itp.) jest wypowiedzią, w której autor przedstawia wygląd tego dzieła oraz opinię na jego temat. Może mieć mniej lub bardziej rozbudowaną formę, jednak powinien uwzględniać trójdzielną kompozycję, czyli składać się ze wstępu, rozwinięcia oraz zakończenia (podsumowania). Zanim zaczniemy redagować opis, sporządźmy jego plan – to znacznie ułatwi pisanie! Może on przyjąć formę poniższego schematu. Oczywiście warto go uzupełnić o konkretne informacje, które wynikają z analizy danego dzieła sztuki.

Wstęp
Najważniejsze informacje na temat dzieła:
  • tytuł;
  • autor;
  • technika wykonania dzieła (obraz olejny,
    akwarela, rzeźba, grafika, plakat, zdjęcie itp.);
  • data powstania, opcjonalnie: epoka,
    styl (barokowy, renesansowy, impresjonizm itp.);
  • opcjonalnie: miejsce, w którym można
    dzieło obejrzeć.
  • Rozwinięcie
    Szczegółowy opis dzieła:
  • tematyka, związek tematu z tytułem;
  • co zostało przedstawione;
  • kompozycja;
  • kolorystyka, faktura, światłocień, linie,
    kształty, barwy, kontrasty i ich wpływ
    na interpretację dzieła;
  • nastrój, czyli uczucia, jakie wywołuje
    dzieło i sposób jego przedstawienia.
  • Zakończenie
    Opinia na temat dzieła; jakie wrażenie
    wywołuje na Tobie dzieło?

    Pojęcia, które warto znać

    Zanim przystąpimy do tworzenia opisu dzieła sztuki, powinniśmy poznać podstawowe pojęcia z zakresu tej dziedziny. Przedstawimy je na przykładzie malarstwa.

    Typy dzieł malarskich – podział ze względu na temat

    Portret przedstawienie postaci z uwzględnieniem jej cech charakterystycznych.
    Autoportret wizerunek artysty namalowany przez niego samego.
    Pejzaż dzieło pokazujące najczęściej przyrodę, krajobraz naturalny, wiejski bądź miejski.
    Akt dzieło przedstawiające nagą postać ludzką.
    Martwa natura obraz przedstawiający kompozycję przedmiotów, owoców i kwiatów.
    Malarstwo rodzajowe głównym tematem jest życie codzienne zwykłych ludzi.
    Malarstwo abstrakcyjne – dzieło skomponowane z różnego rodzaju kształtów, linii oraz barw, które nie odzwierciedlają rzeczywistości.
    Malarstwo historyczne – przedstawia postaci oraz wydarzenia historyczne ważne dla danego narodu.

    Typy dzieł malarskich - podział ze względu na temat

    Ryc. 1. Typy dzieł malarskich – podział ze względu na temat

    Środki wyrazu artystycznego – elementy kompozycji

    • Kolor barwy są jednym z głównych narzędzi ekspresji autora. Wpływają na nastrój dzieła oraz jego odbiór. W dziele mogą dominować barwy ciepłe (m.in. żółty, pomarańczowy, czerwony), kojarzące się ze szczęściem i radością, a także barwy zimne (m.in. niebieski, zielony, fioletowy), które wiążą się ze smutkiem, chłodem oraz surowością.
    • Linia uwypukla kontury przedmiotów, wyznacza perspektywę, ale również może pełnić funkcję dekoracyjną (ornamenty, wzory florystyczne) czy wyznaczać granice kompozycji (obramowanie).
    • Kształt to podstawa konstrukcji treści obrazu. Kształty mogą układać się w przedstawienia realistyczne bądź abstrakcyjne.
    • Światłocień dzięki natężeniu światła artysta może wyeksponować jedne elementy, a drugie ukryć, co ma wpływ na kompozycję oraz odbiór dzieła. Użycie światłocienia buduje również realistyczną rzeczywistość.
    • Faktura struktura dzieła, która zależy od użytych przez artystę narzędzi, np. ślady pędzla na płótnie.
    • Perspektywa sposób przedstawienia trójwymiarowej przestrzeni na płaszczyźnie. Wyróżniamy następujące typy perspektyw: linearna (inaczej geometryczna lub zbieżna, która odzwierciedla przestrzeń w taki sposób, w jaki widzi ją oko ludzkie), żabia (obiekt widziany z dołu), ptasia (obiekt widziany z góry), powietrzna (obiekt przedstawiony zgodnie z prawami optyki, np. oddalone wzgórza wydają się rozmazane i przyjmują niebieskawy odcień).
    Podstawowe rodzaje perspektyw

    Ryc. 2. Podstawowe rodzaje perspektyw

    Typy kompozycji

    Typy kompozycji wyróżnia się w zależności od układu poszczególnych elementów dzieła. Często opisuje się ją przy pomocy par wyrazów o przeciwstawnych znaczeniach:

    • dynamiczna (przewaga elementów ukośnych, które dają wrażenie ruchu) / statyczna (elementy ułożone najczęściej poziomo, co sprawia wrażenie braku ruchu); 
    • otwarta (układ elementów, który sugeruje, że dzieło może wychodzić poza swoje ramy; jest nieograniczone)  / zamknięta (jej elementy tworzą skończony, zamknięty układ, często ograniczony ramami);
    • symetryczna (elementy rozmieszczone równolegle po obydwu stronach osi pionowej) / asymetryczna (elementy ułożone niesymetrycznie);
    • diagonalna (elementy ułożone ukośnie) / horyzontalna (elementy ułożone na płaszczyźnie poziomej) / wertykalna (elementy ułożone w linii pionowej).
    Podstawowe typy kompozycji

    Ryc. 3. Podstawowe typy kompozycji

    Przydatne zwroty i sformułowania

    Wstęp:

    • Obraz pt.…. autorstwa…
    • Autorem dzieła pt…. jest…
    • Anonimowa rzeźba…
    • Obraz namalowano farbami olejnymi…
    • Dzieło pochodzi z… roku…
    • To impresjonistyczne/ barokowe/ klasycystyczne dzieło powstało w… roku…
    • Obraz można podziwiać w…
    • Rzeźba znajduje się w…

    Temat dzieła:

    • Obraz/ scena rodzajowa/ portret/ akt/ martwa natura… przedstawia….
    • Tematem dzieła jest…
    • Artysta ukazał…
    • Na obrazie możemy podziwiać…
    • Dzieło przedstawia…, który…

    Kompozycja:

    • Na pierwszym/ drugim planie… 
    • Pierwszy/ drugi plan przedstawia…
    • W tle/ w głębi…
    • W centrum/ po prawej stronie/ w lewym górnym rogu/ obok/ z przodu/ z tyłu/ u góry/ po obydwu stronach…
    • Kompozycja statyczna/ dynamiczna/ otwarta/ zamknięta/ symetryczna/ asymetryczna…
    • Perspektywa żabia/ powietrzna/ linearna…
    • Abstrakcyjny/ asymetryczny układ…

    Cechy dzieła:

    • Wielkość: ogromne, niewielkich rozmiarów, monumentalne;
    • Barwy: nasycone, przygaszone, wyblakłe, zdecydowane, pastelowe, ciepłe, zimne, kontrastowe, stonowane;
    • Światło: przyciemnione, kontrastujące z ciemnym otoczeniem, jasne, rozproszone, delikatne, sączące się;
    • Kształt: nieregularny, regularny, proporcjonalny, okrągły, owalny, jajowaty, kanciasty, ostry;
    • Linie: proste, cienkie, ostre, falujące, grube, wyraziste, symetryczne, nieregularne;
    • Faktura: gładka, szorstka, chropowata, spękana, porowata, wyraźne pociągnięcia pędzlem;
    • Nastrój dzieła: pogodny, smutny, melancholijny, przygnębiający, tajemniczy, pełen grozy, baśniowy.

    Opinia:

    • Dzieło wywarło na mnie ogromne wrażenie/ zaskoczyło mnie…
    • Obraz kojarzy mi się z…
    • Nie podoba mi się tego rodzaju sztuka, ale…
    • Dzieło emanuje radością życia/ chłodem…

    Przykładowy opis dzieła sztuki

    Teraz, kiedy znamy już podstawowe pojęcia z dziedziny sztuki oraz ogólny schemat tworzenia opisu, możemy wykorzystać zdobytą wiedzę w praktyce. Poniżej znajduje się przykładowy opis obrazu holenderskiego malarza.

    Reynier van Gherven, „Martwa natura z ostrygą i homarem”

    Ryc. 4. Reynier van Gherven, Martwa natura z ostrygą i homarem”

    Utrwal wiedzę

    Poniżej znajdują się zadania wraz z odpowiedziami, do rozwiązania których wykorzystano wiedzę zaprezentowaną w tym artykule.

    Zadanie 1.

    Zadanie 2.

    Iwona

    Iwona

    Nauczycielka języka polskiego w liceum. Kocham gotowanie i francuską literaturę. W kręgu moich zainteresowań znajduje się również edytorstwo i copywriting.

    Ostatnie artykuły

    Jak tworzyć skuteczne notatki?

    Jak tworzyć skuteczne notatki?

    Sporządzanie notatek to jeden z najlepszych sposobów na usystematyzowanie i zapamiętanie informacji. Co zrobić, żeby Twoje notatki były uporządkowane i przydatne w nauce? Tego dowiesz się z naszego artykułu!W artykule:Po co nam notatki?Metoda CornellaMetoda flowMapa...

    Notatka syntetyzująca na maturze – jak napisać?

    Notatka syntetyzująca na maturze – jak napisać?

    Notatka syntetyzująca jest krótką formą wypowiedzi, która pojawia się na maturze z języka polskiego w nowej formule obowiązującej od 2023 roku. Czym jest notatka syntetyzująca? Jak ją napisać krok po kroku? Jak wygląda przykładowa notatka? Odpowiedzi na te pytania...

    Jak pokonać stres przed egzaminem?

    Jak pokonać stres przed egzaminem?

    Stres towarzyszy nam w wielu sytuacjach. To uczucie znane każdemu człowiekowi w większym lub mniejszym natężeniu. Pojawia się w momencie strachu, niepewności, kiedy czujemy, że coś nas przerasta bądź goni nas czas. Poczucie niepokoju wywołane jest również przez...

    Le passé composé – czas przeszły dokonany (poziom podstawowy)

    Le passé composé – czas przeszły dokonany (poziom podstawowy)

    Jednym z pierwszych wyzwań, które pojawiają się na zajęciach z języka francuskiego, jest czas przeszły le passé composé. W naszym artykule zapoznasz się z budową i zastosowaniem tego czasu, jak również z regułami tworzenia i uzgadniania imiesłowów czasu przeszłego –...

    Tapas – wizytówka Hiszpanii

    Tapas – wizytówka Hiszpanii

    Mieszkańcy Półwyspu Iberyjskiego mają w zwyczaju tapear (jeść tapas w barach) lub ir de tapas, czyli chodzić od baru do baru na hiszpańskie przekąski. W poprzednim artykule dowiedzieliśmy się już, że tapas składają się z różnego typu pokarmu i można je spotkać w...