God save Queen Elizabeth

utworzone przez | wrz 19, 2022 | Historia, Szkoła podstawowa

Tymi słowami 2 czerwca 1953 r. zebrany w Opactwie Westminsterskim tłum odpowiedział na koronowanie nowej królowej. 8 września 2022 r. świat obiegła informacja, że w wieku 96 lat po 70 latach rządów zmarła królowa Wielkiej Brytanii Elżbieta II.  W artykule przybliżymy postać, która ze względu na długie panowanie i sposób bycia zaznaczyła swoją obecność nie tylko w polityce swojego kraju, ale i kulturze ogólnoświatowej.

W artykule:

Pochodzenie i rodzina

Sukcesja i wstąpienie na tron

Królowa Elżbieta II a polityka

Królowa w popkulturze

Pochodzenie i rodzina

Królowa Elżbieta II pochodziła z dynastii Windsorów, która w Wielkiej Brytanii rządzi nieprzerwanie od 1901 r. Urodziła się 21 kwietnia 1926 r. o godzinie 2:40 w domu przy Bruton Street w Londynie jako córka księcia Yorku Alberta, późniejszego króla Jerzego VI, oraz jego żony księżnej Yorku Elżbiety Bowes-Lyon. Podczas chrztu, który odbył się 29 maja 1926 r., otrzymała imiona Elżbieta Aleksandra Maria na cześć swojej matki, prababci i babci. 

Księżniczka Elżbieta i księżniczka Małgorzata w towarzystwie dziadków króla Jerzego V i królowej Marii

Ryc. 1. Księżniczka Elżbieta (po prawej) i księżniczka Małgorzata (druga po lewej) w towarzystwie dziadków króla Jerzego V i królowej Marii

Ciekawostka
Pierwotnie nazwa dynastii brzmiała Saxe-Coburg and Gotha, lecz w 1917 r. została zmieniona na Windsor.

Dzieciństwo mała Lilibeth, jak była nazywana, spędziła przy Piccadilly Road 145. Uczyła się w domu, a za towarzystwo służyły jej młodsza siostra Małgorzata ( ur. 1930 r.) oraz nianie i pokojówki. 

Swojego męża księcia Filipa syna Andrzeja Greckiego i Alicji Battenberg, poznała w 1934 r. Bliższe relacje nawiązali dopiero podczas wizyty przyszłej królowej w Akademii Marynarki w Dartmouth w 1939 r.  Młodzi szybko zapałali do siebie wielkim uczuciem. 9 lipca 1947 r., pomimo wcześniejszej niechęci dworu wobec Filipa, ogłosili oficjalne zaręczyny. Ślub został zawarty 20 listopada 1947 r. w Opactwie Westminsterskim.

Ciekawostka
W ślubie i późniejszych uroczystościach młodej pary wzięło udział aż 2 tysiące gości!

Małżeństwo doczekało się czwórki dzieci. Są to:

  • Karol  (ur.  14 listopada 1948 r.) aktualny król Wielkiej Brytanii Karol III;
  • Anna (ur. 15 sierpnia 1950 r.);
  • Andrzej ( ur. 19 lutego 1960 r.);
  • Edward ( ur. 10 marca 1964 r.).

Sukcesja i wstąpienie na tron

W momencie narodzin Elżbieta miała niewielkie szanse na objęcie tronu. Była bowiem dopiero trzecia w kolejce. Przed nią znajdowali się jej ojciec oraz stryj Edward VIII. Nic nie zapowiadało, że w przyszłości stanie się jedną z najdłużej panujących monarchiń. Niespodziewanie jej los odmienił się, gdy miała 10 lat. Wówczas po śmierci jej dziadka Jerzego V krótkotrwale objął tron stryj Edward, który abdykował, czyli zrezygnował z tronu, aby móc poślubić Amerykankę Wallis Simpson.

Ciekawostka
Abdykacja Edwarda VIII była niezwykle kotrowersyjnym wydarzenim. Król zdecydował się na ten krok po tym, jak zabroniono mu wziąć ślub ze swoją ukochaną Wallis Simpson.

Nowym monarchą został ojciec Elżbiety, który przyjął imię Jerzy VI. Elżbieta jako najstarsza córka stała się naturalną następczynią tronu. Odtąd cała jej edukacja była związana z przygotowaniem do rządzenia Zjednoczonym Królestwem.

Od 1951 r. Elżbieta stopniowo przejmowała niektóre obowiązki ojca, który podupadł na zdrowiu. Prowadziła za niego obrady Tajnej Rady, czyli głównego organu doradczego króla Zjednoczonego Królestwa oraz udawała się na wizyty do krajów Wspólnoty Narodów. Wraz z mężem księciem Filipem odwiedziła wówczas m.in. Włochy, Maltę i Kanadę. 

Wspólnota Narodów   organizacja zrzeszająca 56 niepodległych państw, które w przeszłości były koloniami brytyjskimi lub nadal utrzymują bliskie związki z Wielką Brytanią. Powstała w 1931 r. Jej celem jest współpraca na rzecz rozwoju, demokracji i  pokoju. 

O śmierci swojego ojca Elżbieta dowiedziała się w czasie wizyty w Kenii. 6 lutego 1952 r. została oficjalną królową Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii. Na koronację należało jednak chwilę poczekać.

Uroczystość koronacji odbyła się dopiero 2 czerwca 1953 r. w Opactwie Westminsterskim. Wówczas w obecności aż 8251 zgromadzonych otrzymała insygnia królewskie oraz została koronowana koroną świętego Edwarda.

Ciekawostka
Elżbieta II była najdłużej panującym władcą Wielkiej Brytanii oraz drugim najdłużej panującym władcą na świecie.

Królowa Elżbieta II w dniu koronacji

Ryc. 2. Królowa Elżbieta II w dniu koronacji

Królowa Elżbieta II a polityka

W myśl zasad ustroju Zjednoczonego Królestwa pozycja monarchy ma charakter wyłącznie reprezentacyjny. Zgodnie z założeniami uchwalonej w 1689 r. Ustawy o prawach ( ang. Bill of Rights) brytyjski monarcha panował, lecz nie rządził. Elżbieta II stosowała się do tej reguły. Jako monarchini nie wygłaszała jawnie swoich sympatii politycznych ani nie opowiadała się za żadną ze stron w parlamencie. Dla parlamentu była organem doradczym, który mógł zgłosić prawo weta lub zaproponować zmiany ustawowe. Do innych kompetencji królowej należą m.in.:

  • wygłaszanie mowy tronowej z okazji rozpoczęcia rocznej sesji parlamentu,
  • symboliczne mianowanie premiera,
  • podpisywanie uchwał parlamentu,
  • nadawanie szlachectwa oraz reprezentowanie swojego państwa na zewnątrz.

W czasie panowania Elżbiety II urząd premierów pełniło aż 15 osób! Z każdym z nich spotykała się w miarę możliwości w każdy wtorek.

Ciekawostka
Elżbieta II, podobnie jak wcześniejsi brytyjscy monarchowie, była głową Kościoła Anglikańskiego i protektorem Szkockiego Kościoła Prezbiteriańskiego.

Jako główny reprezentant Wielkiej Brytanii Elżbieta II odwiedziła niemal wszystkie kraje świata. W latach 1953-1956 odbyła 6-miesięczną podróż dookoła świata. Okres jej panowania naznaczony był przez proces dekolonizacji, który oznaczał rozpad dotychczasowego brytyjskiego imperium kolonialnego. Na przestrzeni lat jej rządów niepodległość uzyskało wiele terenów afrykańskich oraz wysp na Oceanie Spokojnym i Atlantyckim. 

Dekolonizacja to proces, w którym kolonie wyzwalały się spod zależności mocarstw kolonialnych i tworzyły nowe państwa.

Ze względu na długą historię kolonialną królowa pozostała głową aż 33 państw. Wśród nich największymi krajami są Kanada i Australia.

W 2016 r., po ukończeniu przez królową 90 lat, część jej obowiązków przejęli członkowie rodziny królewskiej.

Królowa w popkulturze

Elżbieta II jeszcze jako mała dziewczynka za sprawą swojej matki stała się osobą medialną. Jej zdjęcia i artykuły na temat księżniczki pojawiały się regularnie w brytyjskich gazetach i tabloidach.

Wizerunek Elżbiety II w mediach

Królowa, hołdując zasadzie, że pozycja i reputacja monarchy stanowią elementy kluczowe dla jedności państwa brytyjskiego, unikała kontrowersji. Zawsze stosowała się do protokołu dyplomatycznego. Jej wygląd i sposób bycia w czasie spotkań publicznych niemal stał się kanonem. Królowa, zawsze ubrana w elegancki kolorowy dwuczęściowy kostium z kapeluszem na głowie, wygłaszała mowy, wspomagając się wcześniej przygotowanymi notatkami. Formalny ton i postawa upowszechniły wizerunek królowej jako osoby dość chłodnej i wyniosłej.

Królowa Elżbieta II

Ryc. 3. Królowa Elżbieta II

Łamiąc odrobinę swój posągowy” wizerunek, Elżbieta II chętnie odwiedzała brytyjskie puby i restauracje. Ponadto angażowała się w spoty reklamowe promujące ważne wydarzenia dla Wielkiej Brytanii. Czasem również dzieliła się informacjami o swoich pasjach, jakimi były jeździectwo konne czy fotografia.

Ciekawostka
Ulubioną rasą psów królowej Elżbiety II był pembroke welsh corgi.

Monarchini nie lubiła medialnego rozgłosu, choć dążąc do unowocześnienia monarchii, wykorzystywała je do umacniania swojej roli. W 1953 r. przyszła królowa wyraziła zgodę na transmitowanie jej koronacji. Był to pierwszy raz w historii Wielkiej Brytanii, gdy ceremonię koronowania władcy mogli zobaczyć wszyscy poddani i nie tylko. Szacuje się, że transmisję z uroczystości obejrzało ponad 200 milionów widzów z całego świata!

W 1969 r. królowa pozwoliła także na nakręcenie filmu dokumentalnego o rodzinie królewskiej, pt. The Royal Family. Film jednak był krótko dostępny dla widzów.

Kontrowersje a pozycja Elżbiety II

Sama będąc pewnego rodzaju symbolem, królowa Elżbieta nie ustrzegła się jednak od afer, które dotyczyły głównie członków rodziny królewskiej. Wśród nich były m.in.: rozwód księżniczki Anny, romanse księcia Karola i separacja Karola z księżną Dianą. 

Pomimo powstałych dysonansów królowa Elżbieta II pozostała jedną z władczyń, które cieszyły się dużą popularnością wśród swoich poddanych. 

Przykłady odwołań w popkulturze do postaci królowej Elżbiety II:

  • piosenka The Beatles Her Majesty;
  • seria detektywistyczna C.C. Benisona Śledztwa Jej Królewskiej Mości;
  • film Królowa w reż. Stephena Frearsa, gdzie w rolę królowej wcieliła się Helen Mirren;
  • serial The Crown, w rolę Elżbiety II wcieliły się Claire Foy i Olivia Colman;
  • gościnnie postać królowej pojawiła się w serialu animowanym The Simpsons i South Park.

Materiały źródłowe

Ilustracje

[Ryc. 1.] By J. Beagles and Co. – https://www.npg.org.uk/collections/search/portrait/mw260658/The-Silver-Jubilee, Public Domain, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=106596848
[Ryc. 2.] Autorstwa National Media Museum from UK – The Queen waves from the palace balcony after the Coronation, 1953.Uploaded by mrjohncummings, No restrictions, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=26198099
[Ryc. 3.] https://pixabay.com/pl/photos/kr%c3%b3lowa-anglia-el%c5%bcbieta-ii-portret-63006/

Informacje

1. Marr A., Prawdziwa królowa. Elżbieta II, jakiej nie znamy, przeł. Pawlikowska-Gannon H., Warszawa 2012.
2. Roche M., Elżbieta II. Ostatnia królowa, przeł. Przewłocki G., Warszawa 2020.
3. Rybarczyk M., Elżbieta II. Ostatnia taka królowa, Warszawa 2022.

Paula

Paula

Z wykształcenia historyk. Miłośniczka dziejów średniowiecza. W wolnym czasie lubię zgłębiać tajniki historii przez podróżowanie lub dobrą książkę.

Ostatnie artykuły

Arkusz diagnostyczny – Język włoski, CKE wrzesień 2022

Arkusz diagnostyczny – Język włoski, CKE wrzesień 2022

W dniach 28-30 września przyszłoroczni maturzyści mieli okazję sprawdzić swoją wiedzę, pisząc próbne egzaminy. Od 2023 roku obowiązuje nowa formuła matury, a poziom testu ma być wyższy. Arkusze diagnostyczne wraz z odpowiedziami publikujemy w naszym serwisie.Co...

Arkusz diagnostyczny – Język francuski, CKE wrzesień 2022

Arkusz diagnostyczny – Język francuski, CKE wrzesień 2022

W dniach 28-30 września przyszłoroczni maturzyści mieli okazję sprawdzić swoją wiedzę, pisząc próbne egzaminy. Od 2023 roku obowiązuje nowa formuła matury, a poziom testu ma być wyższy. Arkusze diagnostyczne wraz z odpowiedziami publikujemy w naszym serwisie.Co...

Arkusz diagnostyczny – Język angielski, CKE wrzesień 2022

Arkusz diagnostyczny – Język angielski, CKE wrzesień 2022

W dniach 28-30 września przyszłoroczni maturzyści mieli okazję sprawdzić swoją wiedzę, pisząc próbne egzaminy. Od 2023 roku obowiązuje nowa formuła matury, a poziom testu ma być wyższy. Arkusze diagnostyczne wraz z odpowiedziami publikujemy w naszym serwisie.Co...

Arkusz diagnostyczny – Język polski, CKE wrzesień 2022 

Arkusz diagnostyczny – Język polski, CKE wrzesień 2022 

W dniach 28-30 września przyszłoroczni maturzyści mieli okazję sprawdzić swoją wiedzę, pisząc próbne egzaminy. Od 2023 roku obowiązuje nowa formuła matury, a poziom testu ma być wyższy. Arkusze diagnostyczne wraz z odpowiedziami publikujemy w naszym serwisie.Co...

Arkusz diagnostyczny – Język niemiecki, CKE wrzesień 2022

Arkusz diagnostyczny – Język niemiecki, CKE wrzesień 2022

W dniach 28-30 września przyszłoroczni maturzyści mieli okazję sprawdzić swoją wiedzę, pisząc próbne egzaminy. Od 2023 roku obowiązuje nowa formuła matury, a poziom testu ma być wyższy. Arkusze diagnostyczne wraz z odpowiedziami publikujemy w naszym serwisie.Co...