Bolesław Krzywousty (poziom ponadpodstawowy)

utworzone przez | sty 9, 2023 | Historia, Na polskim tronie - Piastowie, Szkoła ponadpodstawowa

Bolesław Krzywousty okazał się władcą dążącym do celu. Pokonał swojego brata w rywalizacji o władzę i przejął samodzielne rządy w państwie. Książę angażował się w politykę środkowoeuropejską, przez co wzmocnił wizerunek dynastii i państwa. Jak kształtowała się sytuacja Polski na początku XII wieku?

W artykule:

Biogram Bolesława Krzywoustego

Przydomek

Sytuacja po śmierci Władysława Hermana

Bolesław Krzywousty rozprawia się z bratem

Polityka wewnętrzna

Najważniejsze osiągnięcia w kraju

Polityka zagraniczna

Bilans panowania Bolesława Krzywoustego

Biogram Bolesława Krzywoustego

Lata życia: 20 sierpnia 1086 r. – 28 października 1138 r.
Lata panowania: 1102 r. – 1007 r. jako książę Śląska i Małopolski; 1107 r. – 28 października 1138 r. jako książę Polski.

Rodzina
1. Pierwsza żona: Zbysława (ślub w 1103 r.), córka wielkiego księcia kijowskiego Świętopełka II.

Dzieci z pierwszego małżeństwa:

  • Władysław II Wygnaniec (1105 r. – 1159 r.), książę krakowski i śląski;
  • N. N. – córka.

2. Druga żona: Salomea (ślub w 1115 r.), córka hrabiego Bergu, Henryka.

Dzieci z drugiego małżeństwa:

  • Leszek (1115 r. – przed 1131);
  • Ryksa (1116 r. – 1155 r.), żona króla Szwecji Magnusa Silnego, księcia Nowogrodu Włodzimierza, króla Szwecji Swerkera I Starszego;
  • Kazimierz (między 1117 r. a 1122 r. – 1131 r.);
  • Bolesław IV Kędzierzawy (ok. 1125 r. – 1173 r.), książę mazowiecki, kujawski i krakowski;
  • Mieszko III Stary (między 1122 r. a 1125 r. – 1202 r.), książę wielkopolski i krakowski;
  • Gertruda (między 1126 a 1135 r. – 1160 r.), zakonnica w klasztorze Zwiefalten;
  • Henryk Sandomierski (ok. 1130 r. – 18 października 1166 r.), książę sandomierski;
  • Dobroniega Ludgarda (między 1128 r. a 1135 r. – po 1160 r.), żona margrabiego dolnołużyckiego, Dytryka II;
  • Judyta (1130 r. – między 1171 r. a 1175 r.), żona margrabiego Brandenburgii, Ottona I;
  • Agnieszka (1137 r. – po 1182 r.), żona księcia perejasłwskiego, włodzimierskiego i wielkiego księcia kijowskiego Mścisława;
  • Kazimierz II Sprawiedliwy (1138 r. – 5 maja 1194 r.), książę wiślicki, sandomierski, krakowski, mazowiecki i kujawski.
J. Matejko, „Bolesław Krzywousty”,  rysunek z cyklu „Poczet królów i książąt polskich”, 1890-1892

Ryc. 1. J. Matejko, „Bolesław Krzywousty”, rysunek z cyklu „Poczet królów i książąt polskich”, 1890-1892

Przydomek

Przydomek Bolesława pochodzi z XIII-wiecznych źródeł i został zapisany w języku polskim. Istnieje kilka wersji tłumaczących znaczenie określenia „Krzywousty”.

Pierwsza wersja wskazuje, że przydomek nawiązuje do cech fizycznych władcy. Jan Długosz w swojej kronice zapisał, że „[…] miał on [Bolesław] usta po jednej stronie nieco skrzywione, zkąd zwano go Krzywoustym; nie szpeciło to jednak jego twarzy, dodawało jej owszem jakiegoś wdzięku”. Deformacja ust księcia miała być według XV-wiecznego kronikarza efektem chorych wrzodów.

Drugie wyjaśnienie wskazuje, że przydomek wynika z krzywoprzysięstwa księcia. Według jeszcze innego opisu określenie Bolesława jako Krzywoustego powstało, ponieważ książę z grymasem patrzył na służalczą postawę ojca w stosunku do Niemiec i Czech.

Sytuacja po śmierci Władysława Hermana

Po śmierci Władysława Hermana sojusz jego synów szybko się rozpadł. Każdy z nich miał bowiem inny pomysł na sprawowanie władzy. Koncepcje książąt były ze sobą sprzeczne, co dodatkowo wpływało na pogorszenie relacji między braćmi.

L. Chodźko, „Zbigniew”, XIX w.

Ryc. 2. L. Chodźko, „Zbigniew”, XIX w.

Przyczyną sporu okazało się Pomorze. Państwo Zbigniewa graniczyło z nim od północy, dlatego też księciu zależało na utrzymaniu pokojowych stosunków z sąsiadem. Odmienny stosunek miał Bolesław, który organizował zbrojne napady na Pomorze. Cieszyły się one poparciem rycerstwa, ponieważ wyprawy dawały im szansę na zdobycie łupów. Jednak działania odwetowe Pomorzan uderzały bezpośrednio w ziemie Zbigniewa.

Zbigniew, by wzmocnić swoją pozycję względem brata, nawiązał kontakt z Czechami. Tym posunięciem chciał zagrozić jego dzielnicy, która graniczyła z państwem czeskim od południa. Bolesław z kolei w polityce zagranicznej oparł się na Rusi i Węgrzech. Krzywousty poślubił ruską księżniczkę oraz pomógł Kolomanowi I zdobyć tron węgierski. Pomoc ta skutkowała wspólną wyprawą na Czechy. W 1106 r. Bolesław zawarł pokój z Borzywojem II (księciem czeskim) i przystąpił do ostatecznej rozprawy z bratem.

Bolesław Krzywousty rozprawia się z bratem

Bolesław Krzywousty oskarżył Zbigniewa o kontakty z Czechami, następnie najechał jego ziemie. Starszy brat nie stawiał większego oporu zbrojnego. W konsekwencji Bolesław zajął Wielkopolskę i uderzył na Mazowsze. W Łęczycy bracia zawarli porozumienie, choć Zbigniew był na przegranej pozycji. Musiał poddać się zwierzchniej władzy młodszego syna Władysława Hermana i otrzymał Mazowsze jako lenno. Bolesław dzięki zwycięstwu zjednoczył państwo. W 1108 r. wygnał brata z kraju. Zbigniew udał się do Czech, a stamtąd trafił do Niemiec.

Polityka wewnętrzna

Bolesław Krzywousty był władcą bardzo aktywnym w zakresie polityki wewnętrznej. Miał na swoim koncie wiele sukcesów, które osiągnął po rozpoczęciu samodzielnych rządów. Jego działania objęły sferę kościelną, gospodarczą, ale także terytorialną. Książę przyczynił się do poszerzenia granic XII-wiecznej Polski.

Mapa przedstawiająca Polskę Bolesława Krzywoustego. Zwróć uwagę na przynależność Pomorza Wschodniego (Gdańskiego) i Zachodniego.

Ryc. 3. Mapa przedstawiająca Polskę Bolesława Krzywoustego. Zwróć uwagę na przynależność Pomorza Wschodniego (Gdańskiego) i Zachodniego.

Samodzielne panowanie Bolesława Krzywoustego

Wygnany z kraju Zbigniew powrócił do Polski w 1111 r. Bolesław oskarżył go jednak o zdradę, nakazał pojmać i oślepić. Starszy brat zmarł w 1114 r. Ta zbrodnia wywołała niezadowolenie i kryzys w państwie piastowskim. Krzywousty musiał odbyć publiczną pokutę. Udał się na Węgry do opactwa św. Idziego oraz św. Stefana. Wizyta u południowego sąsiada miała także wymiar polityczny i umocniła sojusz między państwami. Po powrocie z zagranicznej pokuty książę udał się do grobu św. Wojciecha (w Gnieźnie). Obdarował także podarkami mieszkańców i duchownych.

Sz. Kobyliński, „Zbigniew”, XX w.

Ryc. 4. Sz. Kobyliński, „Zbigniew”, XX w.

Bunt palatyna Skarbimira

Bunt palatyna Skarbimira miał miejsce w 1118 r. Skarbimir był dotychczas wiernym urzędnikiem Krzywoustego. Wystąpił jednak przeciwko jego władzy. Wydarzenia te mają najprawdopodobniej związek z narodzinami drugiego syna Krzywoustego (Leszka) w 1115 r. Palatyn uważał, że o wyborze następcy księcia powinni zadecydować możni, a nie rozporządzenie władcy dotyczące sukcesji. Za wystąpienie przeciwko księciu Skarbimir został ukarany oślepieniem.

Polityka pomorska

Do oddzielenia się Pomorza od reszty Polski doszło w czasach Kazimierza Odnowiciela. Jego następcy bezskutecznie podejmowali próby przyłączenia tych ziem. Cel ten osiągnął dopiero Bolesław Krzywousty.

Przyczyny podboju Pomorza

  • Bolesław Krzywousty musiał umocnić swoją pozycję i pokazać, że jest skutecznym władcą,
  • książę chciał doprowadzić do włączenia Pomorza w granice swojego państwa,
  • Polacy pragnęli poczuć się jak prawdziwi krzyżowcy, którzy walczą z poganami (w 1096 r. wyruszyła I krucjata),
  • polski książę obawiał się, że Pomorzan podporządkują sobie Sasi, którzy w tamtym czasie zaczęli naciskać na plemiona wieleckie za Odrą,
  • uspokojenie się sytuacji wewnątrz kraju (pokonanie Zbigniewa, pacyfikacja buntu Skarbimira),
  • stabilizacja sytuacji międzynarodowej (zakończenie konfliktu z Niemcami w 1109 r., odparcie żądań czeskich wobec Śląska).

Przebieg

Dotychczas Bolesław Krzywousty organizował na Pomorze łupieskie napady. Od 1119 r. zastąpił je regularnym podbojem. Bardzo ważnym momentem było zdobycie Nakła. Gród ten stał się bazą wypadową dla dalszych wypraw księcia i rycerzy. W 1119 r. Bolesław przyłączył do państwa Pomorze Nadwiślańskie (Wschodnie).

Odmiennie kształtowała się sytuacja na Pomorzu Zachodnim, gdzie panowała miejscowa dynastia Gryfitów. Bolesław Krzywousty prowadził wojnę z księciem pomorskim Warcisławem I od 1119 r. do 1122 r. Pomorzanie uzyskali wsparcie od Rusi (wraz z Połowcami organizowali łupieskie najazdy na polskie ziemie). W 1121 r. polski władca zdobył Szczecin, a Pomorzanie przegrali.

Skutki

  • Polska uzyskała dostęp do morza oraz poszerzyła swoje granice,
  • Warcisław I musiał uznać polską zwierzchność i płacić roczny trybut w wysokości 300 grzywien srebra,
  • pomorski książę miał dostarczać Krzywoustemu posiłki wojskowe i zgodzić się na działalność misjonarzy,
  • chrystianizacja Pomorza.

Chrystianizacja Pomorza

Po podbiciu Pomorza Bolesław Krzywousty rozpoczął akcję chrystianizacyjną. Za nawracanie z pogaństwa był odpowiedzialny Otto z Bambergu, zwany też Apostołem Pomorza. Książę chciał umocnić w ten sposób swoje zwierzchnictwo nad nowozdobytymi ziemiami oraz szerzyć religię chrześcijańską. W tym celu powstały dwa nowe biskupstwa lubuskie (dla Pomorza Zachodniego) i kujawskie (dla Pomorza Wschodniego).

Kopia XIV-wiecznej rzeźby przedstawiającej Ottona z Bambergu. Znajduje się w Zamku Książąt Pomorskich w Szczecinie.

Ryc. 5. Kopia XIV-wiecznej rzeźby przedstawiającej Ottona z Bambergu. Znajduje się w Zamku Książąt Pomorskich w Szczecinie.

Najważniejsze osiągnięcia w kraju

Bolesław Krzywousty miał duże osiągnięcia w zakresie utrwalenia organizacji kościelnej na ziemiach polskich (np. akcja chrystianizacyjna na Pomorzu, fundacje kościołów). Efektem jego działań było wydanie przez papieża Innocentego II tzw. bulli gnieźnieńskiej w 1136 r. Potwierdziła ona niezależność polskiego Kościoła od Magdeburga.

Ponadto książę z rozmachem czynił fundacje, co świadczy o pomyślności kraju. Władca przyczynił się do założenia klasztoru benedyktynów na Świętym Krzyżu oraz odnowienia klasztoru w Trzemesznie, a następnie osadzeniu kanoników regularnych.

Prócz działalności na rzecz Kościoła Bolesław Krzywousty rozwinął politykę monetarną w państwie, np. wybił pierwszy na ziemiach polskich brakteat (moneta wybijana jednostronnie na miękkiej podkładce) przedstawiający wyobrażenie św. Wojciecha.

Działalność Krzywoustego sprawiła, że zapisał się w triadzie „wielkich Bolesławów”, tuż obok Bolesława Chrobrego i Szczodrego. Jego politykę wewnętrzną oraz zagraniczną zręcznie opisał Gall Anonim, co było możliwe dzięki wsparciu inicjatywy kronikarstwa przez księcia.

Brakteat z postacią św. Wojciecha, ok. 1136 r. Na brakteacie widnieje św. Wojciech, który góruje nad Bolesławem Krzywoustym.

Ryc. 6. Brakteat z postacią św. Wojciecha, ok. 1136 r. Na brakteacie widnieje św. Wojciech, który góruje nad Bolesławem Krzywoustym.

Testament Bolesława Krzywoustego

Ustawa sukcesyjna, znana powszechnie jako testament Bolesława Krzywoustego, mimo licznych badań wciąż budzi dużo kontrowersji wśród historyków. Niektóre odpowiedzi są nadal hipotezami.

Rozporządzenie dotyczące sukcesji weszło w życie po śmierci Bolesława Krzywoustego w 1138 r. Nie wiadomo dokładnie, kiedy zagadnienia związane z dziedziczeniem władzy po śmierci księcia zostały przygotowane i uchwalone. Rozporządzeń najprawdopodobniej nie utrwalono na piśmie. Ogłoszono je publicznie podczas wiecu. Ustalenia zostały zaprzysiężone przez możnych i episkopat.

Przyczyny powstania testamentu

  • Bolesław Krzywousty miał kilku synów z prawego łoża, którzy mogli sprawować po jego śmierci władzę w państwie;
  • książę traktował państwo jako swoją własność, co wynikało z patrymonialnego charakteru władzy, dlatego też mógł swobodnie i samodzielnie decydować o przyszłości kraju (np. jego podziale);
  • książę nie chciał, by powtórzyła się sytuacja z przeszłości, kiedy sam musiał rywalizować o władzę ze Zbigniewem;
  • Bolesław Krzywousty nie chciał, by młodsi bracia wystąpili przeciwko najstarszemu, gdyby to on przejął pełnię władzy w państwie;
  • władca pragnął zachować jedność terytorialną państwa;
  • Bolesław Krzywousty dążył do zapewnienia uposażenia dla wszystkich synów zdolnych do sprawowania władzy;
  • Kościół domagał się uregulowania następstwa tronu, ponieważ już wcześniej występował w roli rozjemcy między książętami piastowskimi.

Najważniejsze postanowienia ustawy sukcesyjnej

1. Zasada senioratu – władzę zwierzchnią w państwie obejmował najstarszy przedstawiciel z dynastii piastowskiej. Był on księciem zwierzchnim, czyli uprzywilejowanym.

2. Zasada pryncypatu – zwierzchnictwo nad pozostałymi książętami dzielnicowymi sprawował najstarszy książę piastowski, określany jako princeps.

Kim był princeps?
Princeps to najstarszy przedstawiciel całego piastowskiego rodu. W statucie Krzywoustego przewidziano dla niego specjalną pozycję uprzywilejowanego księcia zwierzchniego. Jego siedziba mieściła się w Krakowie, przez co cała Małopolska stawała się dzielnicą wielkoksiążęcą. Dzielnica senioralna przechodziła każdorazowo do rąk księcia zwierzchniego i była niepodzielna.

Książę zwierzchni zapewne decydował o:

  • polityce zagranicznej,
  • inwestyturze duchownych,
  • sądownictwie (był najwyższym sędzią).

Jak rozumieć testament, czyli ustawę sukcesyjną?

Z interpretacją ustawy sukcesyjnej Krzywoustego wiąże się kilka wątpliwości. Jedną z najważniejszych kwestii jest to, jaka była pozycja młodszych synów księcia i ich dzielnic. Przeważa pogląd, że statut nie przewidywał dziedziczenia dzielnic przez poszczególne linie piastowskie. Tak się jednak stało w wyniku późniejszych walk między braćmi oraz ich potomkami, ale także podważenia zasady senioratu i zwierzchniej pozycji princepsa.

Podział państwa na dzielnice

Ziemia
Dzielnica senioralna
(ziemia krakowska, sieradzka, łęczycka,
Pomorze Gdańskie i część Kujaw)
Śląsk i ziemia lubuska
Mazowsze
Wielkopolska
ziemia sandomierska
ziemia łęczycko-sieradzka
(oprawa wdowia)
Komu przypadła?
pierwszym seniorem został
Władysław II Wygnaniec
Władysław II Wygnaniec
Bolesław IV Kędzierzawy
Mieszko III Stary
Henryk Sandomierski
Salomea
Mapa przedstawiająca podział Polski w 1138 r. Autor mapy: K. Chariza i zespół.

Ryc. 7. Mapa przedstawiająca podział Polski w 1138 r. Autor mapy: K. Chariza i zespół.

Mocne i słabe strony statutu Bolesława Krzywoustego (skutki testamentu)

Mocne strony
słuszna idea i postępowanie
Bolesława Krzywoustego,
podział państwa na dzielnice przy
jednoczesnym utrzymaniu zwierzchnictwa
seniora,
wyodrębnienie niepodzielnej dzielnicy
senioralnej,
utrzymanie zwierzchnictwa seniora nad 
Pomorzem Zachodnim,
prawo seniora do prowadzenia polityki
zagranicznej, reprezentowania Polski
na zewnątrz, sprawowania dowództwa
na wypadek wojny, obsadzania urzędów
państwowych i kościelnych;
uwzględnienie interesów juniorów,
wyznaczenie im dzielnic dziedzicznych.
Słabe strony
zapoczątkowanie rozbicia dzielnicowego,
rozdrobnienie terytorialne państwa polskiego,
walki między synami,
obalenie zasad senioratu i pryncypatu,
rozbieżność interesów między seniorem
a juniorami,
uzyskanie suwerenności przez 
księstwa piastowskie,
utrata uprzywilejowanego statusu
dzielnicy senioralnej,
osłabienie Polski wewnętrznie, ale też
zewnętrznie,
liczne zagrożenia zewnętrzne.

Polityka zagraniczna

Bolesław Krzywousty prowadził aktywną politykę zagraniczną. Brał czynny udział w wydarzeniach rozgrywających się na obszarze Europy Środkowo-Wschodniej. Działalność władcy przyniosła Polsce wzmocnienie na arenie międzynarodowej. Zmierzch potęgi jest jednak zauważalny w ostatnich latach życia księcia.

Stosunki z Niemcami

Najazd niemiecki w 1109 r. był pierwszym dużym problemem, z którym musiał zmierzyć się Bolesław w ramach polityki zagranicznej.

Przyczyny wojny z Niemcami

  • król Niemiec Henryk V postanowił wesprzeć Zbigniewa w odzyskaniu władzy,
  • Bolesław Krzywousty zorganizował atak na Czechy w 1108 r., co zagroziło niemieckim wpływom,
  • król Niemiec chciał podporządkować sobie Polskę w czasie jej osłabienia,
  • Henryk V postawił warunek Bolesławowi Krzywoustemu – Niemcy nie zaatakują Polski, jeśli polski książę odda Zbigniewowi ziemię, uzna zwierzchnictwo Niemiec oraz będzie płacił roczny trybut lub przyśle 300 rycerzy na niemieckie wyprawy wojenne,
  • Bolesław Krzywousty odrzucił niemieckie ultimatum, ponieważ jego akceptacja oznaczałaby poddanie się niemieckiemu zwierzchnictwu.

Przebieg

Niemiecka armia wkroczyła do Polski w 1109 r. Przekroczyła Odrę i skierowała się w stronę Głogowa. Mimo posiadania machin oblężniczych, miasto nie zostało zdobyte. Henryk następnie ruszył w kierunki Wrocławia. Także tam nie zwyciężył. Krzywousty unikał otwartych walk i prowadził wojnę podjazdową. Ta taktyka okazała się bardzo skuteczna. Jedna z legend głosi, że wojna zakończyła się efektownym zwycięstwem Polaków w bitwie pod Psim Polem.

Skutki

  • konflikt zakończył układ, którego treść nie jest bliżej znana,
  • Henryk V nie poniósł ostatecznej klęski i wrócił do kraju z twarzą,
  • najprawdopodobniej Bolesław zobowiązał się zapłacić Niemcom zaległy trybut,
  • sprawa Zbigniewa została przemilczana,
  • wynik wojny potwierdził niezależność państwa piastowskiego od Niemiec.

Stosunki z Czechami

Podczas swego panowania Bolesław Krzywousty zorganizował dwie wyprawy przeciwko Czechom. Pierwsza miała miejsce w 1107 r. Miała na celu obsadzenia na tronie Świętopełka. Zakończyła się pełnym sukcesem.

Do kolejnej doszło w 1110 r. Polski książę wciąż ingerował w sprawy związane z obsadą tronu czeskiego. Taka polityka negatywnie odbijała się na stosunkach z Niemcami, ponieważ Henryk V wspierał innych kandydatów. Bolesław działał jednak ostrożnie. W 1111 r. zadowolił się układem, na mocy którego Władysław (książę czeski) miał wydzielić swojemu bratu Sobiesławowi (pupil Krzywoustego) dzielnicę i zrzec się grodów na pograniczu z Polską. Najważniejszą kwestią dla polskiego księcia była jednak rezygnacja z płacenia trybutu śląskiego (zaprzestano go płacić prawie 10 lat wcześniej).

Stosunki z Węgrami

Bolesław Krzywousty od samego początku układał się z Węgrami. Chciał w ten sposób osiągnąć przeciwwagę w stosunku do Niemiec i Czech. W latach 30. XI w. książę interweniował w sprawy dynastyczne tego państwa. O tron rywalizowali Bela II Ślepy oraz Borys (to jego wsparł Bolesław). Ostatecznie polski władca poniósł klęskę, która przyczyniła się do jego izolacji politycznej na arenie międzynarodowej. Stało się tak, ponieważ w opozycji do Bolesława znaleźli się Lotar III (król Niemiec), Leopold (margrabia Austrii) oraz Bela II Ślepy (król Węgier).

Stosunki z Rusią

Tak jak w przypadku Węgier Bolesław od samego początku miał dobre relacje z Rusią. Wynikało to m.in. z zawarcia małżeństwa ze Zbysławą. Gdy ta zmarła, książę poślubił Salomeę (Niemkę), co negatywnie odbiło się na relacjach ze wschodnim sąsiadem.

Zjazd w Merseburgu

Ostatnim ważnym wydarzeniem w ramach polityki zagranicznej Bolesława Krzywoustego był zjazd w Merseburgu w 1135 r. Podczas jego trwania pozycja polskiego księcia była bardzo słaba i zagrożona przez wszystkich sąsiadów.

Bolesław Krzywousty uznał władzę Beli II Ślepego na Węgrzech. Polski władca zdecydował się złożyć cesarzowi niemieckiemu hołd lenny i płacić trybut z Pomorza i Rugii. Ponadto książę musiał uregulować zaległości w płatnościach z ostatnich 12 lat.

Konsekwencje złożenia cesarzowi hołdu lennego:

  • książę Polski uznał zwierzchność cesarza i został jego wasalem,
  • Bolesław zyskał wolną rękę w sprawach Pomorza i wsparcie cesarza w ewentualnych konfliktach z niemieckimi książętami,
  • Polska weszła do obozu cesarskiego,
  • podczas zjazdu w Kłodzku w 1137 r. zostały unormowane stosunki z Czechami.

Bilans panowania Bolesława Krzywoustego

Mocne strony
pokonanie brata w rywalizacji o władzę,
zwycięstwo w wojnie z Niemcami w 1109 r.,
umocnienie stanowiska Polski
na arenie międzynarodowej,
stała obecność Polski w regionalnych
wydarzeniach politycznych,
zrzucenie obowiązku płacenia trybutu
ze Śląska na rzecz Czech,
podbój i chrystianizacja Pomorza,
zmniejszenie zagrożenia ze strony Pomorzan,
utrwalenie i rozwój organizacji kościelnej
na ziemiach polskich,
rozmach fundacyjny,
napływ jeńców na ziemie polskie przyspieszył
procesy osadnicze,
rozwinięcie polityki monetarnej.
Słabe strony
liczne problemy wewnątrz państwa, które
władca z różnym efektem opanowywał,
izolacja Polski na arenie międzynarodowej
w końcowej fazie panowania księcia,
złożenie hołdu w Merseburgu w 1135 r.,
konsekwencje testamentu księcia, który
doprowadził do rozbicia dzielnicowego.

Najważniejsze informacje na temat panowania Bolesława Krzywoustego znajdziesz w artykule „Władysław Herman i jego synowie – Zbigniew oraz Bolesław Krzywousty (poziom podstawowy)”. 

Władysław Herman i jego synowie – Zbigniew oraz Bolesław Krzywousty (poziom podstawowy) (czytaj)

Materiały źródłowe

Ilustracje

[Ryc. 1.] https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Boleslav_III_of_Poland.jpg, dostęp: 20.06.2022 r.
[Ryc. 2.] https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Zbigniew.JPG, dostęp: 13.06.2022 r.
[Ryc. 3.] https://static.epodreczniki.pl/portal/f/res-minimized/Re1B9Prmk2aCn/2/1y192p2MthrbJYWbFjw86r8dqHfT4vua.jpg, dostęp: 20.06.2022 r.
[Ryc. 4.] Google Grafika, dostęp: 22.06.2022 r.
[Ryc. 5.] https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Szczecin_Zamek_Ksiazat_Pomorskich_sw_Otton.jpg, dostęp: 13.06.2022 r.
[Ryc. 6.] https://gndm.pl/brakteat-protekcyjny-boleslawa-krzywoustego-przyczynki-do-emisji-i-chronologia/, dostęp: 20.06.2022 r.
[Ryc. 7.] https://zpe.gov.pl/a/przeczytaj/D11m17qMn, dostęp: 20.06.2022 r.

Aleksandra

Aleksandra

Z wykształcenia nauczyciel historii i WOS-u. W wolnym czasie lubię podróżować i gotować. Jestem miłośniczką historii średniowiecza. W kręgu moich zainteresowań znajduje się także copywriting.

Ostatnie artykuły

Niemieckie wynalazki, które zmieniły świat

Niemieckie wynalazki, które zmieniły świat

Często nawet nie zdajemy sobie sprawy z tego, jak niektóre wynalazki zrewolucjonizowały świat i ułatwiły nam życie. Oczywiście do czasu, aż nagle zabraknie przedmiotu codziennego użytku lub niespodziewanie ulegnie on awarii. Wiele zawdzięczamy Niemcom i ich pomysłom....

Nie trać czasu! – czyli o technikach zarządzania czasem

Nie trać czasu! – czyli o technikach zarządzania czasem

Kiedy zbliża się koniec semestru, liczba sprawdzianów i zadań domowych do oddania może być przytłaczająca! Z pomocą przychodzą techniki zarządzania czasem. Ułatwią Ci efektywniejsze wykorzystanie czasu przeznaczonego na naukę. W artykule:Po co korzystać z technik...

Wpis na blogu – jak napisać? (język angielski)

Wpis na blogu – jak napisać? (język angielski)

Wpis na blogu to jedna z form wypowiedzi pisemnej, z którą można się spotkać na egzaminie ósmoklasisty oraz na maturze podstawowej z języka angielskiego. Taki rodzaj tekstu charakteryzuje się tym, że może zawierać w sobie elementy innych form, np. recenzji,...

Wypowiedź pisemna – najważniejsze zasady (język angielski)

Wypowiedź pisemna – najważniejsze zasady (język angielski)

Tworząc wypowiedź pisemną w języku angielskim, uczeń powinien kierować się podstawowymi zasadami, które pomogą mu stworzyć dobrze napisany oraz poprawny tekst. Najważniejsze w pracach pisemnych jest to, by odnieść się do wszystkich punktów polecenia i je rozwinąć,...

Jak napisać dobry artykuł na maturze? (język angielski)

Jak napisać dobry artykuł na maturze? (język angielski)

Według słownika artykuł to tekst publicystyczny, naukowy, literacki zamieszczony w czasopiśmie lub w książce. Celem jego napisania jest publikacja. Obecnie artykuły ukazują się coraz częściej także w internecie. Od 2015 roku wspomniana dłuższa forma wypowiedzi...