Passato prossimo czy imperfetto?

Czas przeszły passato prossimo służy do wyrażenia czynności przeszłych i zakończonych, np. Durante le vacanze ho visitato l'Italia. (Podczas wakacji zwiedziłem/am Włochy.)

Passato prossimo towarzyszą takie określenia jak:

• ieri - wczoraj
• stamattina - dziś rano
• poco fa - niedawno
• la settimana scorsa - w zeszłym tygodniu
• tutta la mia vita - całe moje życie
• alcune volte, due/tre volte/una volta - kilka razy, dwa/trzy razy/jeden raz
• mai - nigdy
• sempre - zawsze
  

Czas przeszły imperfetto indicativo służy do:

• wyrażenia czynności rutynowych, powtarzających się w przeszłości, np.: Di solito mi addormentavo alle 22. - Zazwyczaj zasypiałem o 22.
• wyrażenia dwóch czynności jednoczesnych, np.: Mentre io studiavo, lui guardava la tv. - Kiedy ja się uczyłam, on oglądał tv.
• wyrażenia czynności, która została przerwana przez inną czynność, np.: Mentre mi stavo facendo la doccia, ha suonato il telefono. - Kiedy brałem prysznic, zadzwonił telefon.
• opisywania samopoczucia, np.: Mi sentivo stanco ma soddisfatto. - Byłem zmęczony ale zadowolony.
  
• opisywania osób, zwierząt, przedmiotów, miejsc, np.: La mia gattina si chiamava Betty ed era bellissima. (Moja kotka miała na imię Betty i była śliczna.) 

---

Oto kolejny pamiętnik z podróży. Przekształć pogrubione czasowniki z czasu teraźniejszego na czas przeszły (passato prossimo, albo imperfetto), jak w przykładzie niżej. Zwróć uwagę na imiesłowy bierne w czasie przeszłym.

 

Avevo due priorità: volevo fare volontariato e vedere un posto molto diverso dall’Italia. (Miałam dwa priorytety: chciałam odbyć wolontariat i zobaczyć zupełnie inne miejsce niż Włochy.)
Uzasadnienie: czasownik avere - mieć i volere - chcieć - wprowadzają pewien opis/ stan w przeszłości, stan posiadania/ okres, kiedy bohaterka coś chciała w przeszłości trwał w przeszłości, w momencie, który opisujemy, dlatego należy użyć czasu imperfetto.

Sono andata in Finlandia! Sono partita per Eno, un piccolo paese nel sud del Paese, vicino al confine con la Russia. Sono arrivata e ho conosciuto subito gli altri volontari, circa 20 ragazzi di nazionalità diverse. (Pojechałam do Finlandii! Wyjechałam do Eno, małeg miasteczka na południu kraju, blisko z granicą z Rosją. Przyjechałam i od razu poznałam innych wolontariuszy, około 20 młodych ludzi, różnych narodowości.)
Uzasadnienie: w zdaniu są opisane jednorazowe, zakończone czynności, pokazujemy ich skutek, lub zakończony stan, dlatego należy użyć czasu dokonanego passato prossimo.

Molti erano dell’Europa del Sud, come me, ma l’unica italiana ero io.
Uzasadnienie: opisujemy narodowość/ osoby, należy użyć czasu imperfetto.

Era/È stato bellissimo: stavamo sempre insieme e ogni sera qualcuno cucinava una specialità del suo Paese. (Było pieknie: cały czas byliśmy razem i co wieczór ktoś gotował jakąś specjalność ze swojego kraju.)
Uzasadnienie: jeśli chcemy przedstawić opis trwającego stanu w przeszłości - było fajnie - użyjemy czasu imperfetto. Jeśli chcemy podkreślić, że zakończony okres w przeszłości był dla nas fajny, użyjemy passato prossimo. Dwie pozostałe czynności są czynnościami powtarzalnymi w przeszłości, należy użyć czasu imperfetto.

Lì c’era un coordinatore locale, un ragazzo finlandese di 26 anni. (Był tam też lokalny koordynator, 26 letni Finlandczyk.)
Uzasadnienie: tworzymy opis pewnych cech/ charakterystykę w przeszłości, należy użyć czasu imperfetto. 

Si chiamava Raimo, era molto simpatico, parlava inglese, ma con me anche un po’ in italiano (conosceva qualche parola!). Il progetto prevedeva 5 ore di lavoro al giorno (era un viaggio, non una vacanza!): dovevamo ristrutturare una scuola pubblica. (Nazywał się Raimo, był bardzo sympatyczny, mówił po angielsku, ale do mnie po angielsku (znał kilka słów!). Projekt przewidywał 5 godzin pracy dziennie (to była podróż, nie wakacje): musieliśmy odnowić szkołę publiczną.) 
Uzasadnienie: w pierwszej części tego fragmentu tworzymy opis pewnych cech/ charakterystykę w przeszłości/ stanu, więc należy użyć czasu imperfetto. Ostatnie zdanie wyrazimy w imperfetto również dlatego, że nie wiemy, jaki był rezultat, mówimy o pewnych intencjach - w tych sytuacjach czasowniki modalne wyrażamy w imperfetto.

Avevo due giorni liberi alla settimana, che usavo generalmente per riposarmi, ma un giorno sono andata a Helsinki con Raimo e altri compagni. (Miałam dwa dni wolne w tygodniu, które zwykle wykorzystywałam po to, by odpocząć, ale w jeden dzień pojechałam do Helsinek z Raimo i innymi kolegami.)
Uzasadnienie: czasownik avere wprowadza pewien opis/ stan w przeszłości, stan posiadania, który trwał w przeszłości, w momencie, który opisujemy, dlatego należy użyć czasu imperfetto. W drugiej części zdania również użyjemy czasu imperfetto, ponieważ mówimy o pewnych zwyczajowych wydarzeniach w przeszłości. Ostatni czasownik wyrazimy w czasie dokonanym, ponieważ jest to jednorazowa, zakończona czynność w przeszłości.)

Quando sono tornata a Roma ero un po’ stanca, ma molto contenta. (Kiedy wróciłam do Rzymu byłam trochę zmęczona, ale bardzo zadowolona.)
Uzasadnienie: w pierwszej części zdania pokazujemy dokonaną czynność, a więc użyjemy czasu passato prossimo, w drugiej opisujemy stan, należy użyć czasu imperfetto.