Czas przeszły dokonany il passato prossimo.

Stosowanie:

• do wyrażenia o czynności, które wydarzyły się przed chwilą, np. Ho bevuto il caffè. (Wypiłem/am kawę.)
• do wyrażania czynności, które wydarzyły się jedna po drugiej, np. Ho letto un libro e poi sono andata a letto. (Przeczytałam książkę i poszłam spać.)
• do wyrażania czynnościach odległych, ale których skutki są nadal widoczne w chwili gdy o nich mówimy, bądź chcemy podkreślić nasz emocjonalny stosunek do nich, np. Gesù è nato per noi. (Jezus urodził się dla nas.)

Budowa:

• czasownik posiłkowy: avere lub essere, odmieniony w czasie teraźniejszym + imiesłów bierny (utworzony od bezokolicznika, poprzez dodanie końcówek: dla koniugacji -are ➨ ato, - ere ➨ uto, ire ➨ ito)

Dobór czasownika posiłkowego:

- wybieramy czasownik posiłkowy essere dla czasowników: wyrażających ruch, przemieszczanie się, czasowników zwrotnych i nieprzechodnich (czyli takich, które nie mają dopełnienia bliższego - nie mogą utworzyć strony biernej, np. iść), czasowników statycznych (opisujących stan, który się nie zmienia przez dłuższy czas, jak essere, rimanere, stare itd.) np.: Sono andata a Roma. (Pojechałam do Rzymu.) La lezione è finita. (Lekcja się skończyła.)

W przypadku czasowników z czasownikiem posiłkowym essere, imiesłów participio passato należy uzgodnić z rodzajem i liczbą podmiotu:

io sono andato/a (-o r.m, -a r.ż.), tu sei andato/a, lui è andato, lei è andata

noi siamo andati/e (-i r.m., -e r.ż.), voi siete andati/e, loro sono andati/e

- wybieramy czasownik posiłkowy avere dla pozostałych czasowników wyrażających czynności i zdarzenia. Nie uzgadniamy imiesłowu, a więc ma on taką samą formę dla wszystkich osób, np. Io ho fatto colazione. (Zjadłem/am śniadanie.) Noi abbiamo fatto colazione. (My zjedliśmy śniadanie.)

Uwaga! Dobór czasownika posiłkowego w czasach i trybach złożonych.

Czasowniki przechodnie, czyli takie, które mogą występować w stronie czynnej i biernej, np. śpiewa – jest śpiewany, ogląda – jest oglądany, jeśli nie są związane z ruchem, łączą się z czasownikiem posiłkowym avere.
Czasowniki nieprzechodnie, czyli takie, które nie mogą występować w stronie biernej, np. iść, biegać, czasowniki zwrotne i te, które wyrażają czynność zwrotną – podmiot jest przedmiotem czynności, łączą się z czasownikiem posiłkowym essere.

---

Odmień czasowniki w nawiasach w czasie przeszłym dokonanym. Następnie wysłuchaj nagrania 35 z lekcji 7 i sprawdź swoje odpowiedzi.

 

Siete stati
Uzasadnienie: czasownik stare, oznaczający przebywanie w danym miejscu, łączy się z czasownikiem posiłkowym essere, a imiesłów bierny musi być uzgodniony z liczbą i rodzajem podmiotu, tu: liczba mnoga, rodzaj męski.

abbiamo visto
Uzasadnienie: czasownik vedere, oznaczający widzieć, a więc czynność, łączy się z czasownikiem posiłkowym avere, dla tych czasowników forma imiesłowu jest zawsze taka sama, nie uzgadniamy jej z liczbą i rodzajem podmiotu.

siete rimasti
Uzasadnienie: czasownik stare, oznaczający przebywanie w danym miejscu, łączy się z czasownikiem posiłkowym essere, a imiesłów bierny musi być uzgodniony z liczbą i rodzajem podmiotu, tu: liczba mnoga, rodzaj męski.

siamo andati
Uzasadnienie: czasownik andare - iść, jechać oznaczający przemieszczanie się, łączy się z czasownikiem posiłkowym essere, a imiesłów bierny musi być uzgodniony z liczbą i rodzajem podmiotu, tu: liczba mnoga, rodzaj męski.

Abbiamo preso
Uzasadnienie: czasownik prendere, oznaczający brać/jechać, a więc czynność, łączy się z czasownikiem posiłkowym avere, dla tych czasowników forma imiesłowu jest zawsze taka sama, nie uzgadniamy jej z liczbą i rodzajem podmiotu.

siamo arrivati
Uzasadnienie: czasownik arrivare - przyjeżdżać, przychodzić, oznacza ruch i łączy się z czasownikiem posiłkowym essere, a imiesłów bierny musi być uzgodniony z liczbą i rodzajem podmiotu, tu: liczba mnoga, rodzaj męski.

Abbiamo fatto
Uzasadnienie: czasownik fare, oznaczający robić, a więc czynność, łączy się z czasownikiem posiłkowym avere, dla tych czasowników forma imiesłowu jest zawsze taka sama, nie uzgadniamy jej z liczbą i rodzajem podmiotu.

abbiamo visto
Uzasadnienie: czasownik vedere, oznaczający widzieć, a więc czynność, łączy się z czasownikiem posiłkowym avere, dla tych czasowników forma imiesłowu jest zawsze taka sama, nie uzgadniamy jej z liczbą i rodzajem podmiotu.

siamo tornati
Uzasadnienie: czasownik tornare - wracać, oznacza ruch, przemieszczanie się i łączy się z czasownikiem posiłkowym essere, a imiesłów bierny musi być uzgodniony z liczbą i rodzajem podmiotu, tu: liczba mnoga, rodzaj męski.

ha fatto
Uzasadnienie: czasownik fare, oznaczający robić, a więc czynność, łączy się z czasownikiem posiłkowym avere, dla tych czasowników forma imiesłowu jest zawsze taka sama, nie uzgadniamy jej z liczbą i rodzajem podmiotu.

sono rimasta
Uzasadnienie: czasownik rimanere- przyjeżdżać, przychodzić oznaczający przebywanie w danym miejscu, łączy się z czasownikiem posiłkowym essere, a imiesłów bierny musi być uzgodniony z liczbą i rodzajem podmiotu, tu: liczba pojedyncza, rodzaj żeński.

Ho messo
Uzasadnienie: czasownik mettere, oznaczający kłaść/robić, tu: mettere in ordine - posprzątać, a więc czynność, łączy się z czasownikiem posiłkowym avere, dla tych czasowników forma imiesłowu jest zawsze taka sama, nie uzgadniamy jej z liczbą i rodzajem podmiotu.

ho letto
Uzasadnienie: czasownik leggere, oznaczający czytać, a więc czynność, łączy się z czasownikiem posiłkowym avere, dla tych czasowników forma imiesłowu jest zawsze taka sama, nie uzgadniamy jej z liczbą i rodzajem podmiotu.

Ho visto
Uzasadnienie: czasownik vedere, oznaczający widzieć, a więc czynność, łączy się z czasownikiem posiłkowym avere, dla tych czasowników forma imiesłowu jest zawsze taka sama, nie uzgadniamy jej z liczbą i rodzajem podmiotu.

ho chattato
Uzasadnienie: czasownik chattare, oznaczający rozmawiać na czacie, a więc czynność, łączy się z czasownikiem posiłkowym avere, dla tych czasowników forma imiesłowu jest zawsze taka sama, nie uzgadniamy jej z liczbą i rodzajem podmiotu.

è venuto
Uzasadnienie: czasownik venire - przyjeżdżać, przychodzić oznaczający przebywanie w danym miejscu, łączy się z czasownikiem posiłkowym essere, a imiesłów bierny musi być uzgodniony z liczbą i rodzajem podmiotu, tu: liczba pojedyncza, rodzaj męski.

 

Tłumaczenie:

• Cześć! Dobrze spędziliście czas w Wenecji ty i Federica?
• Tak, bardzo. Zwiedziliśmy całe miasto.
• A byliście cały czas w Wenecji?
• Nie, w niedzielę pojechaliśmy na Burano. Popłynęliśmy wodnym tramwajem rano i dojechaliśmy po 40 minutach. Zrobiliśmy sobie fajny spacer po wyspie, widzieliśmy kolorowe domki i wróciliśmy popołudniu do Wenecji. A ty co robiłaś w niedzielę?
• Nic specjalnego, zostałam w domu. Posprzątałam mój pokój, trochę poczytałam... Obejrzałam stary film, a potem porozmawiałam na czacie z Marco.
• Aha, a potem przyszedł do ciebie?
• Nie, może jutro przyjdzie.