Partykuła ci może zastępować:

• zaimek zwrotny dla 1 os. l.mn, np. ci svegliamo - budzimy się,
• zaimek bezpośredni: kogo? co? Ci vedi? (Widzisz nas?)
• może zastępować nazwę miejsca: Abito in Polonia e ci abito da sempre. (Mieszkam w Polsce i mieszkam tu od zawsze.)
• może zastępować część zdania wprowadzoną poprzez przyimek a, in lub su: Pensi spesso al tuo passato? Sì, ci penso. ci = al mio passato (Myślisz często o swojej przeszłości? Tak, myślę o niej.)
• czasowniki, które łączą się z partykułą ci: np. contarci (liczyć na coś), crederci (wierzyć w coś), pensarci (myśleć o czymś), riuscirci (dać radę coś zrobić), provarci (próbować coś), tenerci (zależeć na czymś), volerci (potrzebować czegoś), esserci (znajdować się gdzieś)
• ci rafforzativo / pleonastico - partykuła wzmacniająca, pleonastyczna: Alla tua festa non ci vado. (Nie przyjdę na twoje przyjęcie.)

 Partykuła ne może zastępować:

• ilość (ne partitivo - ne cząstkowe: Quanta pizza mangi? Ne mangio un pezzo, grazie. ne = di pizza (Ile pizzy zjesz? Zjem jej kawałek, dziękuję.) 
• zastępuje część zdania wprowadzoną przez przyimek di: Daria ama molto il suo cane e ne parla sempre. ne = del cane (Daria kocha swojego psa i ciągle o nim mówi.)
• zastępuje nazwę miejsca, ale tylko wtedy, jeśli jego nazwa została wprowadzona przyimkiem da: Mario è andato a Milano, ne torna domani. ne = da Milano (Mario pojechał do Mediolanu, wraca stamtąd jutro.)

---

Wstaw w poniższych zdania ci albo ne.

1. ne (Robimy sobie przerwę, co wy na to?)
Uzasadnienie: zdanie wprowadzone przyimkiem di - che ne pensate di qualcosa - co sądzicie o czymś, zastępujemy je partykułą ne.

2. ci (Laura cię zostawiła? Nie myśl już o tym, świat jest pełen dużo ładniejszych od niej kobiet.)
Uzasadnienie: zdanie wprowadzone przyimkiem a - pensare a qualcuno - myśleć o kimś, zastępujemy je partykułą ci.

3. ne (Nie pytajcie mnie, gdzie jest Aldo. Nic nie wiem na ten temat.)
Uzasadnienie: zdanie wprowadzone przyimkiem di - sapere di qualcosa - wiedzieć o czymś, zastępujemy je partykułą ne.

4. ne, ci (Jeśli chcesz wiedzieć, co sądzi o tym Paolo, dlaczego z nim o tym nie porozmawiasz?)
Uzasadnienie: zdanie wprowadzone przyimkiem di - che ne pensi di qualcosa - co sądzicie o czymś, zastępujemy je partykułą ne, druga część zdania to zdanie przyimkowe z przyimkiem a - parlare a Paolo - porozmawiać z kim?, a więc zastąpimy je przyimkiem ci.

5. ci (Nie jestem dobry w karty, ale gram w nie chętnie.)
Uzasadnienie: wyrażenie przyimkowe z przyimkiem a - giocare a qualcosa - grać w coś - zastępujemy partykułą ci.

6. ne (Dziś są urodziny cioci Danieli, nie zapomnij o nich jak zwykle!)
Uzasadnienie: zdania, w których pojawią się wyrażenie przyimkowe z przyimkiem di zastępujemy partykyłą ne, dimenticarsi di qualcosa - zapomnieć o czymś.

7. ne (Idźcie na koncert, ja nie mam ochoty.)
Uzasadnienie: zdania, w których pojawią się wyrażenie przyimkowe z przyimkiem di zastępujemy partykyłą ne, avere voglia di qualcosa - mieć na coś ochotę.

8. ci (Kupiłem/am piękne buty, ale nie mogę w nich wygodnie chodzić. Muszę je wymienić.)
Uzasadnienie: te czasowniki, które wskazują na używanie jakiegoś aparatu, np. ruchu, łączą się z partykułą ci, jak np. camminarci.