Dobór czasownika posiłkowego w czasie passato prossimo:

- wybieramy czasownik posiłkowy essere dla czasowników: wyrażających ruch, przemieszczanie się, czasowników zwrotnych i nieprzechodnich (czyli takich, które nie mają dopełnienia bliższego - nie mogą utworzyć strony biernej, np. iść), czasowników statycznych (opisujących stan, który się nie zmienia przez dłuższy czas, jak essere, rimanere, stare itd.) np.: Sono andata a Roma. (Pojechałam do Rzymu.) La lezione è finita. (Lekcja się skończyła.)

W przypadku czasowników z czasownikiem posiłkowym essere, imiesłów participio passato należy uzgodnić z rodzajem i liczbą podmiotu:

io sono andato/a (-o r.m, -a r.ż.)

tu sei andato/a

lui è andato

lei è andata

noi siamo andati/e (-i r.m., -e r.ż.)

voi siete andati/e

loro sono andati/e

- wybieramy czasownik posiłkowy avere dla pozostałych czasowników wyrażających czynności i zdarzenia. Nie uzgadniamy imiesłowu, a więc ma on taką samą formę dla wszystkich osób, np. Io ho fatto il compito. (Zrobiłem/am zadanie.) Noi abbiamo fatto le spese. (My zrobiliśmy zakupy.)

---

 

Podzielcie się na dwie grupy. Aby skończyć czasowniki, które odmienione są w czasie przeszłym dokonanym, wybierzcie właściwy czasownik posiłkowy (essere albo avere) i dopiszcie odpowiednią samogłoskę końcową w imiesłowie biernym. Wygrywa ta grupa, która jako pierwsza skończy zadanie, robiąc najmniejszą liczbę błędów. (Uwaga! Niektóre czasowniki w ćwiczeniu zostały odmienione w trybie warunkowym w czasie przeszłym - il condizionale passato - w celu wyrażenia przyszłości po zdaniu wprowadzającym w czasie przeszłym, albo czynności, które prawdopodobnie się wydarzyły, lub w trybie łączącym congiuntivo passato, ponieważ zdanie główne wyraża opinię, obawę etc., lub też w czasie zaprzeszłym, ponieważ podkreślona została konsekwencja czasowa zdarzeń.)

 

I Gruppo:

1. (Opierając się na dialekcie, które te osoby używają w stosunku do turystów dedukujemy, że urodziły się i wychowały na terenie regionu Kampania.)

hanno usato
Uzasadnienie: czasownik wyraża czynność, należy użyć czasownika posiłkowego avere, nie uzgadniamy imiesłowu.

siano nate
Uzasadnienie: czasownik wprowadzający zdanie wyraża opinię, należy więc użyć congiuntivo passato, czasownik zmiany stanu - rodzić się - stąd czasownik posiłkowy essere i uzgodniony imiesłów z liczbą mnogą, rodzajem żeńskim podmiotu - le persone.

siano cresciute
Uzasadnienie: czasownik wprowadzający zdanie wyraża opinię, należy więc użyć congiuntivo passato, czasownik zmiany stanu - rodzić się - stąd czasownik posiłkowy essere i uzgodniony imiesłów z liczbą mnogą, rodzajem żeńskim podmiotu - le persone.

 

2. (Tego roku nie zmniejszyła się ilość wypadków,  a wręcz wzrosła.)

è diminuito
Uzasadnienie: nie ma podmiotu wykonującego czynność, staje się nim dopełnienie, należy więc użyć czasownika posiłkowego essere, imiesłów uzgodnimy z liczbą pojedynczą rzeczownika w liczbie pojedynczej - numero.

 è aumentato
Uzasadnienie: nie ma podmiotu wykonującego czynność, staje się nim dopełnienie, należy więc użyć czasownika posiłkowego essere, imiesłów uzgodnimy z liczbą pojedynczą rzeczownika w liczbie pojedynczej - numero.

 

3. (Żadna istota ludzka nie ewoluowała sama.)

è evoluto
Uzasadnienie: czasownik zmiany stanu - evolvere, należy więc użyć czasownika posiłkowego essere, imiesłów uzgodnimy z liczbą pojedynczą rzeczownika w liczbie pojedynczej - essere umano.

 

4. (Wczoraj pomiędzy europejskimi przedsiębiorcami prawdopodobnie wybuchł alarm, ponieważ cena paliwa wzrostła, a euro spadło.)

sarebbe scattato
Uzasadnienie: nie ma podmiotu wykonującego czynność, staje się nim dopełnienie, należy więc użyć czasownika posiłkowego essere, imiesłów uzgodnimy z liczbą pojedynczą rzeczownika w liczbie pojedynczej - allarme. W zdaniu przekazywana jest niepewna informacja dotycząca przeszłości, należy użyć trybu warunkowego condizionale passato.

è salito
Uzasadnienie: nie ma podmiotu wykonującego czynność, staje się nim dopełnienie, należy więc użyć czasownika posiłkowego essere, imiesłów uzgodnimy z liczbą pojedynczą rzeczownika w liczbie pojedynczej w rodzaju męskim - prezzo.

è sceso
Uzasadnienie: nie ma podmiotu wykonującego czynność, staje się nim dopełnienie, należy więc użyć czasownika posiłkowego essere, imiesłów uzgodnimy z liczbą pojedynczą rzeczownika w liczbie pojedynczej w rodzaju męskim - euro.

 

5. (Nareszcie zima się skończyła i zaczęła się wiosna.)

era finito
Uzasadnienie: nie ma podmiotu wykonującego czynność, staje się nim dopełnienie, należy więc użyć czasownika posiłkowego essere, imiesłów uzgodnimy z liczbą pojedynczą rzeczownika w liczbie pojedynczej w rodzaju męskim - inverno.

era cominciata
Uzasadnienie: nie ma podmiotu wykonującego czynność, staje się nim dopełnienie, należy więc użyć czasownika posiłkowego essere, imiesłów uzgodnimy z liczbą pojedynczą rzeczownika w liczbie pojedynczej w rodzaju żeńskim - primavera.

 

II Gruppo:

 

1. (Dziś nasz kraju dokonał ważnych postępów ekonomicznych i sytuacja zmieniła się w stosunku do przeszłości, ale mamy nadal dużo problemów do rozwiązania.)

ha compiuto
Uzasadnienie: czasownik wyraża czynność, należy użyć czasownika posiłkowego avere, nie uzgadniamy imiesłowu.

è cambiata
Uzasadnienie: nie ma podmiotu wykonującego czynność, staje się nim dopełnienie, należy więc użyć czasownika posiłkowego essere, imiesłów uzgodnimy z liczbą pojedynczą rzeczownika w liczbie pojedynczej w rodzaju żeńskim - situazione.

 

2. (Przed wyjazdem na wakacje schudliśmy/schudłyśmy, bo przestrzegaliśmy/przestrzegałyśmy diety.)

siamo dimagriti/e
Uzasadnienie: czasownik zmiany stanu - dimagrire - chudnąć należy więc użyć czasownika posiłkowego essere, imiesłów uzgodnimy z liczbą mnogą podmiotu w w rodzaju męskim - końcówka "i", lub żeńskim, końcówka "e".

avevamo seguito
Uzasadnienie: czasownik wyraża czynność, należy użyć czasownika posiłkowego avere, nie uzgadniamy imiesłowu.

 

3. (Byliśmy pewni, że pogoda się popsuje i że zacznie padać.

sarebbe peggiorato
Uzasadnienie: czasownik zmiany stanu - peggiorare, należy więc użyć czasownika posiłkowego essere, imiesłów uzgodnimy z liczbą pojedynczą rzeczownika w liczbie pojedynczej - tempo.

avrebbe cominciato
Uzasadnienie: czasownik wyraża czynność - zacznie padać, należy użyć czasownika posiłkowego avere, nie uzgadniamy imiesłowu.

4. (Nareszcie wyleczyłem/am się i opuszczę szpital.)

ero guarito/a
Uzasadnienie: czasownik zmiany stanu - guarire - wyleczyć się, należy użyć czasownika posiłkowego essere, imiesłów uzgodnimy z podmiotem w liczbie pojedynczej, w rodzaju męskim - końcówka "o", lub żeńskim, końcówka "a".

avrei lasciato
Uzasadnienie: czasownik wyraża czynność - lasciare - opuścić, zostawić, należy użyć czasownika posiłkowego avere, nie uzgadniamy imiesłowu. Użyto trybu condizionale passato, bo zdanie wprowadzające jest w czasie przeszłym, a czasownik w zdaniu podrzędnym odnosi się do przyszłości.

 

5. (Nie widzieliśmy Chiary, my wjechaliśmy windą, ona musiała wejść schodami.)

abbiamo visto
Uzasadnienie: czasownik wyraża czynność - widzieć, należy użyć czasownika posiłkowego avere, nie uzgadniamy imiesłowu.

siamo saliti/e
Uzasadnienie: czasownik wyrażający ruch - salire - wchodzić, wsiadać, należy użyć czasownika posiłkowego essere, imiesłów uzgodnimy z podmiotem w liczbie mnogiej w rodzaju męskim - końcówka "i", lub żeńskim, końcówka "e".

sarà scesa
Uzasadnienie: czasownik wyrażający ruch - scendere - schodzić, wysiadać, należy użyć czasownika posiłkowego essere, imiesłów uzgodnimy z liczbą pojedynczą podmiotu w rodzaju żeńskim - końcówka "a".