Adam Mickiewicz ukazał w Panu Tadeuszu przedstawicieli polskiej szlachty w chwili przełomu. Duża grupa bohaterów (m.in. Sędzia, Podkomorzy) reprezentuje stary porządek, przywiązana jest do dawnych tradycji. Z kolei Tadeusz i Zosia, a także Hrabia Horeszko należą już do pokolenia młodych, które stanowi siłę odradzającego się narodu i jest zapowiedzią nadejścia nowego porządku (np. w ostatniej księdze poematu młodzi gospodarze podejmują bardzo postępową decyzję o przeprowadzeniu uwłaszczenia chłopów). Ksiądz Robak wydaje się łączyć oba te światy: tradycyjny i nowoczesny. Jacek Soplica należy do typowych przedstawicieli szlacheckiego stanu, natomiast jako kwestarz i emisariusz działa na rzecz przyszłości ojczyzny.