Według Zygmunta Kubiaka dziewiętnastowieczni intelektualiści pragnęli gwałtownej zmiany. Pragnęli odciąć się od mierności, drobnomieszczańskości i nijakości. Polscy myśliciele tej epoki, w tym szczególnie romantycy, dążyli do wielkich czynów w imię szczytnych idei. Patos i górnolotne wartości stały się podglebiem dla kolejnych pokoleń. Romantyzm leży u podstawy tożsamości Polaków.  Z niego wywodzi się skłonność do niepodległościowych zrywów, pragnienie buntu i emocjonalny stosunek do ojczyzny, lecz także niemożność stabilizacji i wprowadzenia ewolucyjnych, stopniowych przemian w społeczeństwie.