Utwór Zbigniewa Herberta można zaliczyć do typu liryki bezpośredniej - liryki maski. W wierszu wypowiada się bowiem Pan Cogito - stanowi on poetycką kreację. Przesłanie wyrażone przez tą postać można jednocześnie utożsamić z poglądami samego Herberta. W utworze widoczne są ponadto cechy liryki inwokacyjnej. Wypowiadający się w dziele kieruje swą wypowiedź do bliżej nieokreślonego odbiorcy. Wskazują na to formy liczne formy czasowników w 2. os lp i trybie rozkazującym („idź”, „bądź”, „czuwaj”) czy też zaimki („twój”, „cię”).

Podmiot liryczny nie ujawnia się bezpośrednio (np. za pomocą odpowiednich form) ani nie opisuje swych przeżyć - cała jego wypowiedź jest skierowana do odbiorcy. Na podstawie tytułu można wywnioskować, iż w wierszu wypowiada się Pan Cogito, który przekazuje swój kodeks moralnym innymi. Jest on intelektualistą, który doskonale orientuje się w kulturze i historii, o czym świadczą liczne nawiązania np. do wielkich bohaterów („do grona twoich przodków: Gilgamesza Hektora Ronalda”), mitologii („złote runo”). Ważne są dla niego uniwersalne zasady moralne. Głosi znaczenie niezłomności, honoru, godności, chociaż też rozumie, że nieprzyjazna rzeczywistość utrudnia egzystencję zgodną z pożądanymi ideami. Wie bowiem, iż słuszne postępowanie nie wiąże się z nagrodą czy uznaniem: „a nagrodzą cię za to tym co mają pod ręką / chłostą śmiechu zabójstwem na śmietniku”. Mimo tego uważa, że w każdej sytuacji należy zachować swoje człowieczeństwo. Do tego również stara się zobowiązać swych odbiorców, zachęcić ich do wierności zasadom, przeciwstawianiu się przejawom zła.

Najmniej określony w utworze jest odbiorca przesłania. Nie wskazują na niego żadne formy, więc można uznać, że adresatem jest współcześnie żyjący człowiek. Taka konstrukcja wpływa na ponadczasowość tekstu, ponieważ staje się w ten sposób źródłem refleksji dla każdej jednostki - niezależnie od czasów czy okoliczności. Ponadto utwór porusza uniwersalne zagadnienia, z którymi człowiek mierzy się w ciągu swego życia.

Przesłanie Pana Cogito składa się z czternastu strof o różnej długości. Najkrótsza ma zaledwie jeden wers i stanowi podsumowanie, zaś w najdłużej jest pięć wersów. Budowa tekstu ma tym samym nieregularny charakter, brakuje także rymów, zaś sama interpunkcja jest ograniczona. Poeta oszczędnie stosuje także wielką literę - pojawia się ona wyłącznie w przypadku imion czy słów, którym autor nadaje szczególne znaczenie. W wierszu są także obecne różne środki stylistyczne, np.: epitety („złote runo”), metafora („złote runo nicości”), wyliczenie („[...] wśród tych co na kolanach / wśród odwróconych plecami i obalonych w proch”), powtórzenie („bądź odważny gdy rozum zawodzi bądź odważny”), porównanie („jak ci co szli przez pustynie i ginęli w piasku”), personifikacja („twoja siostra Pogarda”).