Przykładowo:

Przyczyny różnorodności literatury polskiej po 1956 r.
Zewnętrzne	Wewnętrzne
sowiecki reżim, propaganda, ograniczenie wolności słowa („A zatem: rozmaitość jako idea rewoltująca literaturę stalinowską, niszcząca jej paradygmaty jednogłosowości, wtórności i doktrynalności [...]”)	gruntowne przemiany światopoglądowe („Estetyka staje się synonimem nowej formuł zaangażowania, nowego światopoglądu w życiu kulturalnym, wreszcie - nowej aksjologii”)
	przewartościowanie celów stawianych literaturze („Rozmaitość stanie się znakiem postaw akceptowanych, synonimem literackiej zmiany, normą nowej poetyki. Wartością oczekiwaną”)

 

Trudna sytuacja polityczna powojennej Polski (czynnik zewnętrzny) ukształtowała sposób myślenia i wrażliwość ówczesnych twórców. Ci - motywowani potrzebą odnalezienia nowych form artystycznego wyrazu - zbuntowali się przeciw totalitarnym doktrynom na rzecz ideologiczno-estetycznej różnorodności (czynnik wewnętrzny).