Podmiot liryczny w wierszu Czesława Miłosza "Przedmowa" zwraca się do tego, "którego nie mógł ocalić". Osoba mówiąca ma na myśli ofiary II wojny światowej, których nie mogła uratować ani sztuka, ani poezja. Podmiot prosi adresata o wysłuchanie ("Wysłuchaj mnie. / Zrozum tę mowę prostą, bo wstydzę się innej"). Chciałby się jako poeta ("To, że chciałem dobrej poezji, nie umiejąc") usprawiedliwić w jego oczach. Prosi o zrozumienie i wybaczenie. Pragnie, aby "dawny" zaznał spokoju: "Tę książkę kładę tu dla ciebie, o dawny, / Abyś nas odtąd nie nawiedzał więcej". Wspomniana książka ma stanowić swoiste zadośćuczynienie ofiarom wojny.