Przykładowo:
Postacie z dramatu Wyspiańskiego są celowo przerysowane, karykaturalne. Ich cechy są wyolbrzymione, zachowanie - absurdalne i irracjonalne.
a)/b)
| postać | charakterystyka na podstawie opisu | zachowanie |
| Prokurator Robert Scurvy | Już samo nazwisko prokuratora wulgarnie sugeruje jego niskie pochodzenie. Scurvy zdaje się kierować siłą, używać przemocy („pogryzłby na proszek [...] kawałek granitu”). Opis wyglądu postaci podkreśla jego odczłowieczenie (twarz jak zrobiona z salcesonu, oczy jak guziki). | Prokurator staje na czele pierwszej rewolucji. Bez oporów stosuje przemoc wobec Szewców, po objęciu władzy ma jednak problemy z określeniem własnej tożsamości. Po rewolcie komunistycznej Scurvy staje się całkowicie odczłowieczony, zezwierzęcony - zmienia się w półczłowieka, półpsa uwiązanego na łańcuchu. Jego słaba wola doprowadza do poprzedzonej ogromnym cierpieniem śmierci, gdyż nie może zaspokoić swojego pożądania wobec Księżnej. |
| Księżna Irina Wsiewołodowna Zbereźnicka - Podberezka | Opis Księżnej ogranicza się do jej cech fizycznych - piękna, ponętności. Kobieta nosi znaczące nazwisko. Zdaje się kierować niemal tylko pożądaniem, w każdej chwili gotowa jest zaspokoić swoje erotyczne żądze. | Księżna wykorzystuje swoją ponętność i seksualność do osiągnięcia celów. Flirtuje z mężczyznami, którzy mogą jej w tym pomóc. Próbuje wprowadzić „babomatriarchat” - władzę kobiet. Zniewoleni Czeladnicy i Puczymorda pełzną ku niej, Scurvy szarpie się na łańcuchu. Podnieca ją „śmierć z pożądania” prokuratora. |
| Lokaj Księżnej, Fierdusieńko | Fierdusieńko przypomina manekina, co odbiera mu podmiotowość. Sugeruje to bezmyślne podporządkowanie Księżnej. | Postać zdaje się obojętna na zachodzące przemiany, kolejne rewolucje. Machinalnie stwierdza fakt, iż po przyjściu Hiper-Robociarza wszyscy wylecą w powietrze. Pozostaje manekinem przez cały czas, mówi: „Lokaj lokajem zawsze pozostanie, w takim czy innym reżimie! Wsio rawno!”. |
| Hiper-Robociarz | Opis i nazwa postaci sugerują jego nadzwyczajną siłę. To karykatura robotnika, który jest niemal maszyną, brutalną i bezmyślną. | Straszny Hiper-Robociarz jest jedynie marionetką w rękach „ich”. Zapowiada nadejście kolejnej rewolucji. Jest karykaturą nietzscheańskiego nadczłowieka, który stosuje przemoc, budzi strach (ciska bombą-termosem w ziemię). Kilkakrotnie strzela do Sajetana. |
c) Karykaturalne ukształtowanie postaci sprawia, że przedstawiony przez Witkacego świat staje się absurdalny do granic. Każda grupa społeczna jest ośmieszona, a jej najgorsze cechy - wyolbrzymione. Podkreślone zostaje zanikanie podmiotowości człowieka w świecie zdominowanym przez władzę. Postaci stają się raczej symbolami, nie zindywidualizowanymi jednostkami. Dzięki karykaturze realizuje się groteskowy charakter Szewców.
Małgorzata Domańska
Nauczycielka języka polskiego
Zobacz lekcje, które wyjaśnią temat krok po kroku:
Tutaj pojawi się lista Twoich książek
Zaloguj się i zacznij tworzyć ją już teraz.

