Dojrzewanie Cezarego Baryki to proces długotrwały i pełen zawirowań. Jego dzieciństwo jest beztroskie. Ojciec wyrusza na wojnę, co zapewnia Cezaremu swobodę - matka nie potrafi zapanować nad zbuntowanym chłopcem. Baku ogarnia rewolucja, a młody Baryka zaczyna działać „na oślep” - naiwny ulega bolszewickim postulatom, wierząc, że krwawy zryw przeciwko burżuazji jest jedyną słuszną ideą. Cezary wkrótce traci matkę i po raz pierwszy zaczyna odczuwać przytłaczającą samotność oraz coraz większy sceptycyzm wobec komunizmu. Czuje się odpowiedzialny za jej śmierć. Bohater, widząc trupa pięknej Ormianki, powoli się zmienia. Wyrusza z ojcem przez Rosję do Polski, a podczas podróży poznaje koncepcję szklanych domów. Do kraju przodków dociera jednak sam, gdyż ojciec nie przeżywa podróży.

Konfrontacja z Polską rozczarowuje młodego Barykę. Podczas wojny Cezary zaciąga się do armii, gdzie dostrzega zapał młodych, którzy z odwagą walczą za ukochany kraj. Docenia ich zaangażowanie, uświadamia sobie, że „Polska nie jest tylko pustym dźwiękiem”, a wartością, którą należy docenić. Pojawiają się w nim patriotyczne uczucia i entuzjazm.

Baryka nie potrafi pogodzić się z niesprawiedliwością społeczną, krzywdą ubogich. Bohater rozmawia z Gajowcem i Lulkiem, próbuje wykreować własne przekonania - nie zgadza się bowiem całkowicie ani z patriotami wierzącymi w stopniowo wprowadzane zmiany, ani z zapalonymi rewolucjonistami. Owej rewolucji doświadczył bowiem w Baku; coraz częściej powątpiewa w jej słuszność, choć cały czas hasła dotyczące równości i społecznej sprawiedliwości są mu bliskie. Bohater staje więc w opozycji zarówno wobec Gajowca, jak i Lulka. Dostrzega brak dojrzałości ludzi pracujących, ich niezdolność do przewodzenia narodowi. Spontanicznie dołącza jednak do manifestacji warszawskich robotników, co jest nie zakończeniem, a kolejnym etapem jego przemiany. Zagubiony Baryka nie utożsamia się z żadnym z ugrupowań, ale, maszerując na czele pochodu, udowadnia, że jest w stanie oddać życie za lepszą Polskę i własne ideały, mimo iż nie są one jeszcze całkowicie klarowne, zrozumiałe.