Przykładowo:

Fragment realistyczny:

„Słońce przygrzewało niezgorzej, że wszystkie okna i drzwi chałup powywierano na przestrzał; gdzieniegdzie, pod przyzbami, myto się jeszcze, gdzie znowu czesano i zapletano warkocze, gdzie wytrzepywano świąteczne szmaty, zmięte całotygodniowym leżeniem w skrzyniach, gdzie już wychodzono na drogę, że raz wraz niby maki czerwone, niby georginie żółte, co dokwitały pod ścianami, libo te nagietki i nasturcje - tak szły kobiety strojne, szły dziewczyny, szli parobcy, szły dzieci, szli gospodarze w białych kapotach, podobni do ogromnych żytnich snopów, a wszyscy dążyli wolno ku kościołowi drogami nad stawem, któren niby misa złota odbijał w sobie słońce, aż oczy raziło”. 

 

Fragment impresjonistyczny:

„Ksiądz wszedł na ambonę, i wszyscy zadarli głowy i wpatrywali się w dobrodzieja, któren w białej komży pochylił się nad narodem i czytał Ewangelię - a światła i farby biły na niego z okien, że widział się wszystkim jako ten anioł płynący na tęczy... Ksiądz mówił długo i tak mocno, że jaki taki westchnął skruszonym sercem, niejednemu łzy pociekły, a któren znów zasie spuszczał oczy i kajał się w sumieniu - i obiecywał poprawę... A Kuba patrzył w dobrodzieja jak w obraz święty, i aż mu dziwno było, że to ten sam dobry pan, co mówił do niego i dał mu złotówkę - bo teraz wyglądał jak archanioł na ognistym wozie brzasków, twarz mu pobladła, oczy ciskały błyskawice, gdy zaczął podnosić głos i wypominać narodowi grzechy wszelkie, a skąpstwo, a pijaństwo, a rozpustę, a czynienie szkód, nieszanowanie starszych, bezbożność!”

 

Konwencja impresjonistyczna różni się od realistycznej przede wszystkim poetyckością i ambicją uchwycenia ulotnych chwil. Realistyczny opis skupia się na opisaniu rzeczywistości taką, jaką jest, w najdrobniejszych szczegółach. Jest to relacja obiektywna, zwięzła, pozbawiona zbędnych ozdobników. Z kolei impresjonizm w literaturze cechuje się przede wszystkim plastycznością i nastrojowością. Opisy tworzone w tej konwencji mają charakter baśniowy, często oniryczny. Efekt ten można osiągnąć, skupiając się na elementach kolorystycznych i światłocieniu. Współtworzy go wachlarz środków stylistycznych takich jak: epitety, porównania, rytmiczne powtórzenia, wyliczenia czy poetyckie porównania.