a) Słownictwo nazywające uczucia i stany emocjonalne:

• zaduma;
• smutek;
• zasępienie;
• żal;
• tęsknica;
• wzdycha;
• zawodzi;
• skarży;
• żali;
• smutna;
• ponury;
• samotna;
• ból;
• klnie;
• skargą;
• rozpaczą;
• umęczona. 

 

b) Ukazany w utworze pejzaż wywołuje smutek, przygnębienie, melancholię. Przestrzeń ta jest pusta, nieprzyjazna, skąpana we mgle. Osmętnica wędruje bowiem po łąkach, moczarach, trzęsawiskach i rozłogach. Odwiedza także cmentarz, na którym spoczywa młoda dziewczyna - miejsce to świadczy o nieuchronnym przemijaniu, które jest wpisane w istnienie każdego człowieka. W pejzaż wpisuje się również rzeka. Jest ona symbolem tego, iż wszystko się zmienia, odchodzi. Jednocześnie jej szmer wywołuje skojarzenia ze wzdychaniem i skargą. Można zauważyć, iż krajobraz zdaje się ulegać mrokowi, ponieważ natura ginie w nim: "zatopił lasy, zalał góry, / pochłonął ziemię do rubieży, / na niebie oparł się ponury...". Pod koniec pojawia się w utworze obraz pustego pola, po którym wędruje dusza. Przestrzeń ta jest obca, opuszczona, hula po niej tylko wiatr. Dopełnia więc pesymistyczną atmosferę dzieła.

Kolorystyka bez wątpienia wpisuje się w nastrój wiersza. Dominują ciemne, przygaszone barwy, co ma związek z zapadającym zmrokiem oraz pojawiającą się mgłą ("szarej", "ciemnym", "szare", "ciemne"). Barwy te wzmacniają przygnębiającą atmosferę, ale wpływają także na wrażenie niesamowitości, odrealnienia. 

 

c) Przykłady personifikacji:

• W wieczornym mroku, we mgle szarej, / idzie przez łąki i moczary, / po trzęsawiskach i rozłogach, po zapomnianych dawno drogach, / zaduma polna, Osmętnica...
• A coś w niej [rzece] wzdycha, coś zawodzi
• i już nie wraca nigdy fala, / co taka smutna stąd odchodzi

 

Funkcje personifikacji:

• nadanie danym elementom cech człowieka;
• wywołanie odpowiedniego nastroju;
• wpłynięcie na wrażenia odbiorcy.

 

d) Środki budujące warstwę brzmieniową:

• układ akcentów i rymy -> w utworze akcent ma regularny układ - zawsze pada na czwartą, szóstą i ósmą sylabę, zaś rymy można określić jako nieregularne, parzyste oraz krzyżowe;
• paralelizmy składniowe -> paralelizmy składniowe wpływają na rytm utworu, zapewniają mu pewną powtarzalność; kreują także atmosferę przepełnioną poczuciem jednostajności, pewnej monotonii, np.: "niech będzie Maria pozdrowiona, / niech będzie Chrystus pozdrowiony". 
• instrumentacja głoskowa -> warstwę brzmieniową wzbogaca instrumentacja głoskowa, która polega na nagromadzeniu głosek o określonych cechach; ujawnia się np. we fragmencie: "Na wodę ciche cienie schodzą", "i coraz szerzej idzie, szerzej, / i coraz cięższy, gęstszy leży"; w ten sposób utwór zyskuje nowe walory brzmieniowe oraz semantyczne.